ХАБАРИ ДОҒ
Чоршанбе, Июл 10 2019

 

Аз масъули саҳифа: Ин матлаб бо дархости хонандаи СССР-Ҷоншоев Бунёд, омӯзгори Гимназияи №1-и н.Дӯстӣ пешкаши хонандагон мегардад...

Сиёсати шарқӣ ё "Ostraum"

Усулҳои умумии сиёсати миллигароёни олмонӣ нисбати СССР ва халқҳои маскуни он, ҳанӯз дар солҳои 1920-30 муайян шуда буданд. Тибқи ин усулҳо СССР ба сифати мустамликаи олмонӣ таҳти унвони "Ostraum" матраҳ мешуд. Баъди сари қудрат омадани фашистон дар с.1933 "сиёсати шарқӣ” ба яке аз асоситарин самтҳои сиёсати давлатии Рейхи 3-ум табдил ёфта, дар Олмон марказҳои зиёди илмӣ таъсис дода шуданд, ки муносибатҳои қавмӣ ва сиёсати миллии ҳукумати СССРро мавриди омӯзиш қарор доданд. Дар авохири майи с.1941 вазорати таблиғоти Рейхи 3-ум ҳуҷҷатеро бо номи "Иқдомоти пешгирона зидди Русия" тартиб дод. Тибқи ин ҳуҷҷат, ба артиши олмонӣ дастур дода шуд ҳамвора таъкид кунанд, ки душмани Олмон халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ нестанд ва немисҳо барои озод кардани онҳо аз юғи болшевикон ба Русия қадам ранҷа кардаанд. Тибқи сиёсати шарқии Рейхи 3-ум, дар ҳудуди ҷамоҳири Осиёимиёнагии СССР мебоист рейхскомиссариати "Туркистон" таъсис дода мешуд. Албатта дар оғоз Фюрер ва дову дастааш ҳамкорӣ бо мардуми таркнажоди СССРро пешбинӣ накарда буданд. Чун туркон мардуми "ғайриориёӣ" маҳсуб меёфтанд, мебоист барои нозиҳо хизмат мекарданд. Лек баъди шикасти олмониҳо дар назди Маскав ва ҳуҷуми зимистонаи Артиши Сурх сиёсати Фюрер нисбат ба ақвоми таҳҷоии СССР тағйир кард. Немисҳо дарк карданд, "блитскриг" ба нокомӣ дучор шуд ва ҷанг зидди СССР тӯлонӣ хоҳад буд. Аз ин лаҳза, давраи нави сиёсати олмонӣ нисбати миллатҳои СССР оғоз шуд. Фармондеҳии олии Вермахт қарор дод, дар ҳайъати артиши олмонӣ дастаҳои мусаллаҳи хориҷиро аз ҳисоби қавму миллатҳои ғайрирус таъсис диҳад. Ин дастаҳо мебоист таҳти фармони афсарони немис меҷангиданд, то талафоти низомиёни олмониро камтар кунанд.

Чоршанбе, Июл 03 2019

Оғози раванди сулҳ

27 июн дар кишвари мо чун Рӯзи ваҳдати миллӣ ҳамасола ҷашн гирифта мешавад. Маҳз дар ин рӯз, 22 сол қабл тарафҳои даргири ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон бо миёнҷигарии СММ дар пойтахти Русия созишномаи сулҳро ба имзо расониданд ва ба ҷанги хонумонсӯзи 5-сола хотима доданд. Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон яке аз воқеаҳои мудҳиш дар таърихи кишвари тоза ба истиқлол расидаи мост ва тибқи омори расмӣ беш аз 150.000 кушта ва ҳазорон тани дигар бе ному нишон шуданд. Аз с.1998 ин рӯз чун ҷашни давлатии Тоҷикистон ҷашн гирифта мешавад ва бо қарори Парлумони миллӣ рӯзи истироҳат эълон шудааст. Ба имзо расонидани чунин созишнома, он ҳам баъди қатлу куштори 5-сола ва ҳиҷрати зиёди мардум ба Афғонистон кори содае набуд. Бо вуҷуди ин, сарони ҳукумат ва мухолифин тавонистанд кинаҳоро канор гузоранду ба созиш бирасанд. Гуфтугӯҳои тарафайн аз апрели с.1994 оғоз шуданд. Майи с.1995 Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва роҳбари нерӯҳои мухолифин Сайид Абуллоҳи Нурӣ дар Кобул бо ҳам дидор намуданд ва раванди сулҳ оғоз шуд. Дар дидори аввал, тарафайн созишномаи оташбасро боз ба муҳлати 3 моҳ дароз намуданд. Дар маҷмӯъ то имзои созишнома ҳукумат ва мухолифин 9 бор бо ҳам дидор намуданд. Яке аз дидорҳои муҳим, декабри с.1996 боз ҳам дар Маскав ба вуқуъ пайваст. Дар ин дидор Эмомалӣ Раҳмон ва Сайид Абдуллоҳи Нурӣ санади воридшавии мухолифин ба ҳукуматро имзо карданд. Тибқи санад 4498 размандаи мухолифин вориди сохторҳои қудратии Тоҷикистон ва 5377 тани дигар авфи мутлақ мешуданд. 

Комиссияи муштарак

Барои пиёда кардани Созишномаи сулҳ тарафҳо дар дидори 9-ум комиссияи муштараке созмон доданд, ки Комиссияи Оштии Миллӣ ном гирифта, дар раванди пиёда кардани сулҳ нақши бориз дошт. КОМ аз 26 нафар иборат ёфта буд, ки 13 тан намояндаи мухолифин ва 13 кас намояндаи ҳукумат буданд.

Чоршанбе, Июн 26 2019

Барбаросса

«Барбаросса» (ба хотири императори германиҳо Фридрих Барбаросса) маҳз чунин унвон гирифт амалиёте, ки бо он Олмони фашистӣ чун одати ҳамешагӣ бе эълони ҷанг ба СССР ҳамла кард. Банақшагирии амалиёт 21.07.1940 оғоз ёфт. Лоиҳаи амалиёт, ки зери роҳбарии генерал Ф.Паулюс кашида шуда буд, 18.12.1940 бо директиваи №21-и Сарфармондеҳи қувваҳои мусаллаҳи Олмон (Вермахт) тасдиқ карда шуд. Умуман, қарори ҳамла ба СССР ва нақшаи умумии амалиёти ояндаро Фюрери олмонӣ пас аз ғалаба бар Фаронса 31.07.1940 ба генералҳои худ иброз кард: “Умеди Англия танҳо Русия ва Амрикост. Агар умед ба Русия барбод равад Америка низ аз Англия даст мекашад, чун торумори Русия ба пурзӯршавии Япония дар Шарқи Дур меорад. Агар Русия торумор шавад Англия охирин умеди худро аз даст медиҳад. Он вақт дар Аврупо ва дар Балкан мо ҳукмронӣ хоҳем кард. Дар натиҷа Русия бояд аз байн бурда шавад. Муддат: баҳори соли 1941. Ҳар чи зудтар Русияро торумор кунем барои мо беҳтар. Амалиёт танҳо вақте маъно пайдо мекунад ва натиҷа медиҳад, агар мо бо 1 зарбаи тезу пурзӯр тамоми давлатро аз байн бибарем”.Тибқи нақшаи амалиёт қисми асосии артиши шӯравӣ мебоист дар ғарбтари дарёҳои Днепр ва Двинаи Ғарбӣ торумор шуда, ақибнишинии онҳо ба шарқи кишвар бояд пешгирӣ карда мешуд. Дар рӯзи 8-уми амалиёт артиши олмонӣ бояд ба мавзеи Каунас, Барановичи, Лвов ва Могилев-Подольский мерасид. Дар рӯзи 20-уми амалиёт немисҳо мебоист ба соҳилҳои Днепр баромада, мавзеҳои Мозир, Рогачев, Орша, Витебск ва Великие Лукиро ишғол мекарданд. Баъди ин дар амалиёт таваққуфи 20-рӯза эълон карда мешуд, то нерӯҳо аз нав ҷо ба ҷо карда шаванд, аскарон дам гиранд ва базаҳои таъминотии нав ташкил карда шаванд. Дар рӯзи 40-уми ҷанг бошад, тибқи нақша марҳилаи 2-уми амалиёт сар мешуд. Дар ин давра немисҳо бояд Москва, Ленинград ва Донбасро ишғол карда, диққати хос ба ишғоли Маскав дода мешуд. Фармондеҳии олмонӣ гумон доштанд, Артиши Сурх (АС) барои ҳимояи Маскав кулли қувваҳои боқимондаи худро дар ин самт ҷамъ меорад ва ин ба немисҳо имконият медиҳад, ки дар 1 зарба онҳоро торумор кунанд.

Чоршанбе, Июн 19 2019

Ихтилофи казакҳо

13.06.1930 бо қарори Шӯрои Ҳарбӣ-Инқилобӣ дар ҳайъати Артиши Сурх (АС) аввалин бригадаҳои механиконидашуда таъсис дода шуданд. Ин бригадаҳо 1 навоварӣ дар илми ҳарбӣ буданд ва ҶБВ дурустии истифодаи онҳоро собит кард. "Корпусҳои оҳанин" дар пирӯзиҳо нақши ҳалкунанда доштанд. Баъди пирӯзӣ дар ҷанги шаҳрвандӣ ҳарбиёни шӯравӣ ба 2 даста тақсим шуданд. 1 даста бо сарварии Тротский инқилобро ҳанӯз поён наёфта мешумориданд ва ақида доштанд, ин равандро бояд идома дод. Аз ҷумлаи касоне, ки аз ӯ ҷонибдорӣ мекард, маршали оянда Тухачевский буд. Ин дастаро инчунин "казакҳои червонӣ" низ меномиданд. Дастаи 2-ум бошад бештар ба Сталин майл доштанд ва асоси онҳоро ҷанговарони Армияи 1-и савораи Ворошилов ташкил медоданд, ки онҳо низ бештар аз казакҳо буданд. Ин гурӯҳ то охир канори Сталин монд ва роҳбари он Ворошилов-яке аз сарсахттарин мухолифини дивизияҳои механиконидашудаи Тухаческий будӣ. 

С.1927 мубориза миёни Сталин ва Тротский ба авҷи аъло расид. Сталин дастгоҳи давлатӣ ва идораи кишварро дар СССР созмон дода, дар идораи кишвар ба ин дастгоҳ такя мекард. Тротский бошад аз қудрат канор монда, натавонист ҷонибдорони худро дуруст созмон диҳад. Ӯ танҳо ба шӯҳрати собиқи худ, шиорҳои баланд ва иддаи начандон калони тарафдоронаш такя мезад. Дар асл мубориза на миёни 2 пешво, балки миёни 2 ғояи рушди сотсиализм сар зад. Ӯ марксисти баръало буду сотсиализми сирф марксистӣ, яъне фармонравоиро тарафдорӣ ва талаб мекард, ки онҳо бояд тибқи “манифести коммунистии” Маркс амал намуда, армияҳои меҳнатӣ созмон диҳанд. Сотсиализми ӯ ҳарбикунонии меҳнатро тақозо мекард. Меҳнат бояд маҷбурӣ мешуд, чун талаботи асосии марксизм тақсимбандии одамон ба синфҳо будӣ.

Чоршанбе, Июн 12 2019

 

Чанде қабл дар ҷаридае нисбати Қаҳрамонони Иттифоқи Советӣ аз Тоҷикистон матлаби муҳаққиқи тоҷик Ғафур Шерматов ба назар расид. Аз рӯйхати пешниҳодкардаи эшон танҳо Қарсибой Спатаевро нашнохтам. Ба шабакаҳои иттилоотӣ рӯ оварда, маълумоте мухтасар дар борааш дарёфтам. Спатаев (15.4.1918-26.11.1942) тирпуркунандаи миномёти батареяи 2-и дивизиони алоҳидаи 13-и савора-артиллерии дивизияи 61-и савора, корпуси 4-и савораи фронти Южний, сарбози қаторӣ. Дар Армияи Сурх аз марти 1942, дар армияи амалкунанда аз ноябри с.1942. Дар қисм ӯро ҳамчун сарбози диловар, боинтизом ва намунаи ибрат мешинохтанд. Дар муҳорибаҳо зидди фашистони истилогар дар ҷанубу ғарби Сталинград бо ҳамсилоҳон ҳуҷуми душманро зада гардонданд. 23.11.1942 дар ҳудуди колхози «Красный герой» бо оташи миномёт бо нишонгирии рост то 2 взводи пиёдагарди душманро маҳв намуд, ки он барои нигоҳдории мавқеи қисмҳои советӣ мусоидат кард.

Дар маҳали аҳолинишини Шарнутовский 26.11.1942 сӯи батареяи онҳо аз 3 самт 36 танк бо автоматчиёни немис ба ҳуҷум гузаштанд. Ӯ наҳаросида бо оташи нишонрас аз миномёт сарбозони душманро аз танкҳо ҷудо намуд. Мубориза нобаробар буд. Аз зарби тиру туфанг замину замон гӯё меларзид. Ҳангоме танки душман рахна зада, ба батарея хатар эҷод кард, ӯ минае дар бағал худро зери танк партофт. Бо қимати ҷони хеш оқибати муҳорибаро ҳал намуд. Бо фармони Президиуми Шӯрои Олии СССР аз 17.04.1943 барои иҷрои намунавии супориши ҷангии фармондеҳӣ бар зидди фашистон ва нишон додани қаҳрамонӣ ва шуҷоат ба Спатаев (пас аз марг) унвони Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ дода шуд. Ӯро дар гӯристони бародарии шаҳраки Шарнути н.Сарпинскийи Ҷумҳурии Қалмиқистон дафн карданд. Дар зодгоҳи қаҳрамон ва мактаби № 7-и ш.Чимкент нимпайкараи ӯ гузошта шудааст.

Сешанбе, Июн 04 2019

Ҳукумати яҳудӣ

Инқилоби болшевикии Русияро бе тардид мешавад яке аз инқилобҳои аҷиби дунё номид. Инқилоб бо шиорҳои зиддиистисморӣ ва зиддияҳудӣ пирӯз шуд, лек 1 ҳукумати комилан яҳудиро сари кор овард. Аҷиб аст, аммо аз 22 нафар комиссари халқии аввалин ҳукумати болшевикӣ 17 тан яҳудӣ буданд. Теъдоди яҳудиҳо дар комиссариатҳои халқии ин ҳукумат низ аксариятро ташкил медод. Барои мисол, дар Комиссариати халқии бехатарӣ аз 5 масъул 4 кас яҳудӣ ва дар комиссариати корҳои дохила аз 64 масъул 45 нафар яҳудӣ, дар комиссариати умури молия аз 30 корманд 26 нафар яҳудӣ буданд. Дар ин раванд комиссариати корҳои хориҷа низ истисно набуд. Дар оғоз Лев Тротский ба ин комиссариати халқӣ сарварӣ мекард, аммо баъди чанде зимоми қудратро дар ин ҷо, яке аз олитарин узви ҳизби болшевикӣ Чичерин ба ӯҳда гирифт.

Геннадий Василевич Чичерин с.1872 дар вил.Тамбови Русия, дар оилаи ашрофзода (дворян) ба дунё омад. Дар кӯдакӣ ба мусиқӣ ва таърих рағбати зиёд дошт ва баъди хатми гимназия ба факултаи таърих ва филологияи Донишгоҳи Санкт-Петербург дохил шуд. С.1898 бо маслиҳати амуяш ба бойгонии Вазорати корҳои хориҷии Русия (ВКХ) ба кор даромада, дар навиштани таърихи ВКХ ширкат варзид. Тӯли фаъолият дар ин даргоҳ дониши хуби дипломатӣ гирифта, ба нозукиҳои кори 1 дипломат ба хубӣ ошно шуд. Маҳз ин ҳангом ӯ бо адабиёти инқилобиёни сотсиалист ошно шуда, ба ҳаракати инқилобӣ пайваст. С.1904 ба хориҷа рафта, мехост бо ҳаракати сотсиал-демократии Ғарб ошно гардад. Ӯ дар Олмон, Фаронса ва Англия зист ва бо инқилобиёни зиёде робита барқарор намуд. Ин кор боис шуд, зери назорати раёсати хориҷии пулиси рус қарор гирад ва ӯро акнун чун 1 инқилобӣ ошно кунанд.

саҳ 4 аз 33

Китобҳо

Flag Counter