ХАБАРИ ДОҒ
Чоршанбе, Июн 24 2020

Умеди Англия

 Субҳи 22 июни соли 1941 Олмони гитлерӣ ба Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамла кард. Гитлер тарҳи ҳамла ба СССР-ро баъд аз торумори Фаронса тасдиқ карда, нақшаи фюрер «Барбаросса» (ба хотири императори олмониҳо Фридрих Барбаросса) номгузорӣ гардид. Ба нақшагирии бевоситаи амалиёти "Барбаросса" аз ҷониби ҳайати корӣ, таҳти роҳбарии генерал Фридрих Паулюс дар таърихи 21 июли соли 1940 оғоз шуда, нақшаи он, 18 декабри соли 1940 бо дерективаи № 21-и Сарфармондеҳии нерӯҳои мусаллаҳи Олмон (Вермахт), аз ҷониби роҳбарияти артиш тасдиқ карда шуд.                                                                                                       

Гитлер сабаби асосии ҳамла ба СССР-ро ин тавр маънидод намуд: "Умеди Англия танҳо Руссия ва Америка аст. Агар умед ба Россия барбод биравад Америка низ аз Англия даст мекашад, чун торумори Россия ба пурзӯршавии Япония дар Шарқи дур меоварад. Агар Россия торумор гардад, Англия охирин умеди худро аз даст медиҳад.Он вақт дар Аврупо ва дар Балкан мо ҳукмронӣ хоҳем кард. Пас натиҷатан Россия бояд аз байн бурда шавад. Вақт- баҳори соли 1941. Ҳар чӣ зудтар мо Россияро торумор кунем барои мо беҳтар. Амалиёт, танҳо вақте маъно пайдо мекунад ва натиҷа медиҳад, агар мо бо як зарбаи тезу пурзӯр, тамоми давлатро аз байн бибарем». Тибқи нақшаи амалиёт, қисматии асосии Артиши Сурх, мебоист дар ғарби дарёҳои Днепр ва Двинаи Ғарбӣ торумор мешуданд ва  ақибнишинии онҳо ба шарқи кишвар ҷилавгирӣ мегашт. 

 Дар рӯзи ҳаштуми амалиёт, артиши Олмонӣ мебоист ба мавзеи Каунас, Барановичи, Лвов, Могилев-Подолский мерасиданд. Дар рӯзи бистуми баргузории "Барбаросса" немисҳо ният доштанд ба соҳилҳои Днепр бирасанд. Баъди ин, дар амалиёт тавақуфи бистрӯза пеш меомад, то нерӯҳо аз нав ҷо ба ҷо карда шаванду аскарон дам гиранд ва базаҳои таъминотии нав ташкил гарданд. Дар рузи 40-уми ҳамла бошад, марҳилаи дувуми амалиёт оғоз мегардид. Дар ин марҳила немисҳо мебоист Москва, Ленинград ва Донбасро ишғол мекарданд. Диққати махсус ба ишғоли Масква дода мешуд. Фармондеҳии олмонӣ гумон дошт, Артиши Сурх барои ҳимояи Маскав тамоми нерӯҳои боқимондаи худро мепартояд ва ин ба онҳо имконият медиҳад, дар як муҳориба онҳоро торумор кунанд. Тибқи нақша, дар интиҳои амалиёт немисхо мебоист ба хати Архангелск-Волга-Астрахан мерасиданд. 

"Марита" - таъхири думоҳа

    Фюрер мӯҳлати наздиктарини амалиётро 15 май муайян кард, аммо рӯйдодҳо дар Балкан ва Юнон мӯҳлати баргузории амалиётро ба ақиб партофт. Иттифоқчии Фюрер дар Аврупо, Итолияи фашистӣ он шабу рӯз ба Югославия ва Юнон лашкаркашӣ кард. Аммо лашкари Муссолинӣ баъди чанде торумор гашта, Гитлер маҷбур шуд, ба кумаки иттифоқчиаш биёяд.

Чоршанбе, Июн 17 2020

 

12 июни соли 1936 дар тамоми матбуоти Иттиҳоди Шӯравӣ лоиҳаи Сарқонуни нав, ки бо Сарқонуни сталинӣ маъруф аст, барои муҳокимаи мардумӣ рӯи чоп омад. Ин дуввумин Сарқонун дар СССР ба шумор рафта, дар он як қатор дигаргуниҳои ҷиддӣ дар ҷомеаи шӯравӣ роҳандозӣ гардиданд. Муҳокимаи Сарқонуни нав 6 моҳи расо идома дошта, дар муҳокимаи он барои аввалин бор 75 млн нафар аҳолӣ ширкат варзиданд. Ба комиссияи Сарқонун 1,5 млн пешниҳодот, иловаҳо ва таҳрирот ироа гашта, ҳамаи онҳо низ дар матбуоти даврӣ нашр гардиданд. Албатта пешниҳодот, ки ба сиёсати ҳизби болшевикӣ мухолиф буданд (аз қабили иҷозаи моликияти хусусӣ ва барҳам додани колхозҳо) нашр намегардиданд ва дар бойгони зери тамғаи “тақризи душманона” нигаҳдорӣ мешуданд. 

Зеркомиссиюн

7 феврали соли 1935 Кумитаи Иҷроияи Марказӣ (КИМ) комиссияи Конститутсиониро бо сарварии Котиби КМ ВКП(б) Иосиф Сталин ва 12 зеркомиссиони онро таъсис дод. Бо ин кор дар аввалин кишвари Шӯроҳо дигаргунии ҷиддии сиёсӣ қабули Сарқонуни нави кишвар оғоз гардид. Сарқонуни нав ба андешаи муаллифонаш мебоист як давраи ҷиддии таърихи ҳукумати Шӯравӣ, яъне сохтмони сотсиализмро дар як кишвар инъикос мекард.                                                                                                               

Худи Сталин бевосита дар кори қабули Сарқонун ширкат варзид ва бархе Бухаринро низ муалифи қисми асосии матни Сарқонуни нав меҳисобанд. Сарқонуни нав дар Иттиҳоди Шӯравӣ 6 декабри соли 1936 қабул карда шуд ва 7 декабр матни пурраи он расман дар нашрияи “Известия”-и КИМ таҳти рақами 283 чоп гардид. Сарқонуни нав бори аввал дар таърихи ҳукумати Шӯроҳо ба ҳамаи шаҳрвандон ҳуқуқи баробари интихоботи муҳаё кард. Ва овоздиҳиро низ пинҳонӣ намуд. Ба ҳамаи шаҳрвандон ҳуқуқ ба меҳнат ва истироҳат, таъминоти моддӣ дар пирӣ ва беморӣ, ҳуқуқ ба гирифтани маълумоти олӣ дода шуд. Инчунин озодии виҷдон, сухан, матбуот, ҷамъомаду гирдиҳамоиҳо, масунияти шахсият ва сирри мукотиба эълон карда шуд.

Тағйири принсипҳо 

Сарқонуни нав аз 13 боб ва 146 модда иборат буд. Сарқонуни пешии Иттиҳоди Шӯравӣ, ки соли 1924 қабул гардида буд банди махсуси диктотураи пролетариатро доро ва бо ин роҳ танҳо коргару деҳқонро соҳибмулк медонист

Чоршанбе, Июн 10 2020

4 июни соли 1956 Департаменти Давлатии ИМА маърӯзаи "махфии" Никита Хрушёвро, ки "Бобати шахсиятпарастӣ ва авомили он" ном дошт ва дар Анҷумани ХХ-уми Ҳизб қироат гардида буд, рӯи чоп овард. Матни пурраи ин маърӯза бошад худи ҳамон рӯз аз минбари радиои "Аврупои Озод" қироат карда шуд. Маърӯзаи Хрушёв як таҳаввуле дар зеҳнҳои ходимони ҳизбӣ ба вуҷуд овард. Дар СССР барои бори аввал буд, ки  роҳбарияти олии ҳизбӣ роҳбари собиқи худро сиёҳ карда, падидаеро бо номи "шахспарастӣ" ошкор намуд.

Репрессияи тарафдорони Сатилн

Хрушев то соли 1955 тавонист бо ёрии ҳарбиён мухолифини худро маҳв кунад ва собиқадорони собиқи ҳизбӣ монанди Берия, Молотов, Маленков, Каганович ва одамони ба онҳо содиқ, ки ба Сталин наздик буданд, кушта ё ба ҳошия ронда шуданд. Дар арафаи баргузории Анҷуман раванди сиёсӣ дар СССР ба демократикунонии тамоми ҷомеа равона гардида буд. Бӯи озодӣ дар ҳамаи ҷомеаи шӯравӣ танинандоз шуд. Раванди озодтар ва демократитар шудани ҷомеа пеш аз ҳама ба он бастагӣ дошт, ки дар СССР он шабу рӯз ба вазифаҳои роҳбарикунанда дар роҳбарияти олии ҲК ва ҳамчунин роҳбарияти ҳизб дар ҷумҳуриҳо одамони нав таъин мегардиданд. Ин одамон маъмулан аз "гвардияи кӯҳна" фосила доштанд ва бо ҷиноятҳои низоми сталинӣ алоқаманд набуданд. Маҳз ин падида, сабаби фаъол гардидани афкори умумӣ шуд ва Хрушёв маҷбур буд бобати шахспарастии собиқ назари ҳизбро муаян кунад ва шахспарастии Сталинро ифшо кунад. 

Асоси маърӯза 

Тирамоҳи соли 1955 Никита Хрушев ҷаласае орост ва ба он теъдоде аз роҳбарони олирутбаи ҳизбӣ даъват гардиданд. Дар ин ҷаласа Хрушев тасмим мегирад ҷиноятҳои Иосиф Сталинро ба вакилони Анҷумани дар пешистодаи ХХ-ум нақл кунад. Молотов, Маленков ва Каганович зидди ин иқдоми Хрушев мебароянд, аммо ба таъбире гапашон ба Никита намегузарад.       

 Дар баробари ин, солҳои 1954-1955 дар СССР комиссияҳои гуногун оиди баррасии парвандаҳои ҷиноии шаҳрвандони шӯравӣ, ки замони Сталин беасос айбдоршуда буданд, фаъолият мекарданд. Ин комиссияҳо дар рафти кори худ камбудиҳои зиёдеро ошкор карда, аввалҳои моҳи феврали соли 1956 натиҷаҳои кори худро ба Раёсати КМ ҲК пешкаш намуданд. Дар рафти кори худ ин комиссияҳо муаян карданд, ки ҷазодиҳии оммавӣ, ҷаъли аснод, шиканҷа, нобудкунии беамони фаъолони ҳизбӣ, бевосита аз ҷониби худи Сталин тайид мегардиданд.     

Чоршанбе, Июн 03 2020

Коммунаи Париж, ки расо 150 сол муқаддам маҳв гардид, то ҳанӯз дар олам инқилоб мекунад. Револютсияи ленинӣ, инқилобҳои Кубаву Аргентинаву Чилӣ, Испанияву Германия, Либияву Ирону Афғонистону Чину Ветнаму Камбоҷаву Мочин паёмади ҳамон коммунаанд, ки мардум дарк кард, бе шоҳу феодалу ғуломдорон низ метавон ҳукм ронд. Ин матлаби мо муруре бар ҳамон фоҷеаи 150 сола пеш аст. Мо Метавонем!

 28 майи соли 1871 дар пойтахти Фаронса, шаҳри Париж охирин сангаи Коммунаи Париж-аввалин кӯшиши синфи коргар барои барқарорсозии ҳукумати худ торумор карда шуд. Замони СССР дар аввалин кишвари Шӯроҳо дар тақвимҳои рӯдеворӣ як рӯз (18 март) ба рӯзи Коммунаи Париж ихтисос дода шуда буд. Аммо бештари мардум дар бобати ин Коммуна огоҳии зиёд надоранд.Танҳо огоҳтаринҳо медонистанд, ки он 72 рӯз арзи вуҷуд намудааст ва коммунарҳо дар қабристони Пер-Лашези Париж парронда шудаанд. Аммо ин коммуна аз куҷо пайдо шуд ва чаро ҳама чиз бо хунрезиву қатли омм ба итмом расид, барои бисёриҳо муаммост.

Асорати император

Оғози Коммунаро бисёриҳо ба ҷанги Фаронсаву Олмон дар соли 1870 рабт медиҳанд. Императори фаронсавиҳо Наполеони III ба гумони ин, ки немисҳоро зуд танбеҳ медиҳад, бо Олмон вориди ҷанг шуд, аммо кор комилан ранги дигар гирифт. Немисҳо фаронсавиҳоро торумор карда, худи императорро ба асорат гирифтанд.                                                                                                                   

  Асорати император дар пойтахти Фаронса шурӯ ғавғое барпо кард ва мардуми Париж моҳи сентябри соли 1870 даст ба инқилоби навбатӣ заданду дар натиҷаи он инқилоб Фаронса ҷумҳурӣ эълон карда шуд. Аммо немисҳо, ки бо кишвари Фаронса меҷангиданд ва барояшон ҳеҷ фарқе надошт, ки сохти давлатдории ин кишвар императорист ё ҷумҳурӣ ба ҳуҷуми худ идома доданд ва баъди чанде Париж ба муҳосира гирифта шуд. Дар шаҳр гуруснагӣ оғоз гардид. Барои рафъи  гуруснагӣ ҳукуматдорони Париж горди миллиро таъсис доданд, Ба ин горд хоҳишмандонро ба ивази озуқаи ҳаррӯза қабул мекарданд ва баъди чанде теъдоди нерӯҳои горди нав ба 300 ҳазор нафар расид.                                              

Моҳи январи соли 1871 тарафҳо билохира барои имзои муоиддаи сулҳ розӣ шуданд. Немисҳо талаб карданд, ки тамоми нерӯҳои мусаллаҳ дар дохили Париж халъи силоҳ гарданд, аммо Горди миллӣ ин талаби немисҳоро қотеъона рад кард.

Чоршанбе, Май 20 2020

 

9 Май дар собиқ СССР ва ҳатто баъди азҳампошии он ҳам, чун Рӯзи ғалаба бар фашизми олмонӣ ҷашн гирифта мешавад. Аммо дар Аврупо ин ҷашнро як рӯз қабл-8 Май ҷашн мегиранд. Аммо ин, ки чаро дар собиқ СССР ва Аврупо Рӯзи Ғалабро дар рӯзҳои гуногун ҷашн мегиранд, барои бисёриҳо муаммост.

 Фоҷеаи Рейх

Дар аввали соли 1945 вазъи Олмони фашистӣ дар ҷанг фоҷеабор гардид. Ҳуҷуми Артиши Сурх аз Шарқ ва артишҳои иттифоқчиён аз Ғарб, шикасти Рейхи саввумро ба як воқеъият табдил дод. Дар ин шароит артиши олмониро як хараҷу мараҷе фаро гирифу немисҳо дар соли 1945 ҳатто талафоти худро ҳам сабт намекарданд ва дар ин бобат маълумоти дақиқ то ба ҳол вуҷуд надорад.16 апрели соли 1945 Артиши Сурх амалиёти таҳоҷумии худро ба самти Берлин оғоз намуд ва баъди панҷ рӯзи амалиёт, 21 апрел аввалин ҷузъу томҳои Артиши Сурх ба қисмати шарқӣ ва ҷанубу шарқии Берлин зада даромаданд. 22 апрел дар қароргоҳи Гитлер нишасти фармондеҳони олмонӣ баргузор гардида, дар он қарор дода шуд, армияи 12-уми генерал Венкро аз фронти Ғарбӣ гирифта ба муқобили нерӯҳои Артиши Сурх равона кунанд. Ин охирин кӯшиши фармондеҳии олмонӣ барои таъсир расондан ба натиҷаи амалиёт буд. Аммо ин кӯшиш низ бе натиҷа анҷом гирифт. 25 апрел гурӯҳҳои зарбазании Артиши Сурх ба маркази Берлин баромаданд ва худи ҳамон рӯз дар соҳили дарёи Элба, нерӯҳои шӯравӣ бо нерӯҳои амрикоиҳо пайвастанд. Дар натиҷа нерӯҳои олмонӣ, ки барои пойтахташон меҷангиданд аз ҳам ҷудо гардида, иртиботашон бо ҳам қатъ гардид. Баъди ҷангҳои шадид, бегоҳии 28 апрел нерӯҳои Артиши Сурх ба наздикии Рейхстаг, маркази Рейхи саввум наздик шуданд. Субҳи  30 апрел бинои Вазорати корҳои дохилии Олмон ишғол карда шуд ва баъдти ин, роҳ ба сӯи Рейхстаг боз гардид. 

Худкушии Фюрер

Адолф Гитлер он ҳангом дар бинои зеризаминии Рейхсконселярия қарор дошт. Ба шаҳодати ҳаммаслаконаш, Гитлер дар рӯзҳои охир сахт метарсид, ки русҳо бинои зеризаминиро бо бомбҳои гази хоболуддошта бомбаборон кунанд ва ӯро асир гирифта, ба Маскав баранд ва дар қафас дар малаи диди мардум қарор диҳанд. Аз тарси ин паёмад Адолф Гитлер нисфирӯзии 30 апрел бо ҳамроҳии маъшуқааш Ева Браун ва яке аз ҳаммаслакони содиқаш Йозеф Геббелс даст ба худкушӣ зад.

Чоршанбе, Апр 22 2020

Ба зодрӯзи Владимир Илич Ленин саду панҷоҳ сол пур шуд. Ин санаро ҷашн ҳисоб мекунам ва ҳамаи ҳамақидаҳоямро ба ин муносибат табрик менамоям. Зеро ман аз эътиқодмандони ақидаи Ленин мебошам. Гумон мекунам,ки агар андешаи сиёсии ӯ дар соли 1917 пирӯз намешуд,имрӯз аҳволи халқи тоҷики мамлакати мо, яъне миллати давлатдори Тоҷикистони соҳибистиқлол аз сарнавишти тоҷикони Афғонистон,курдҳои Эрон,Ироқ,Туркия ва Сурия,арабҳои Фаластин беҳтар намебуд. Чунки зимомдорони давлатҳои Туркистону Бухоро мутлақо ба тоҷикон истиқлолияти сиёсӣ ва миллиро қоил набуданду намешуданд. Давлати шӯравӣ тоҷиконро беватан накард, балки аз панҷаи ситами дигарон, ақалан як лахти замини аҷдодии моро зӯран гирифта, давлате бароямон сохт. Ба ҳаминаш ҳам раҳмат, зеро дар ҳазор соли то он ҳеҷ кас, ин корро барои мо накард ва ниёгони савлатдори мо аз ӯҳдаи ин кор набаромаданд.

Қадри ин ҳиммату талошро эҷодкорони ҳамон замони мо донистанд. Устод Садриддин Айнӣ дар навиштаҳои зиёдаш таъкид намуд ки ҳукумати шӯравӣ ҳар он чизеро, ки барои зиндагӣ ва рушди як халқ, як миллат зарур аст, ба мо дод. Шоири халқ Саидалӣ Вализода боифтихор суруд, ки:

Ленин ба мо дилдор шуд

Бар камбағалҳо ёр шуд.

Золим ҳама ҷо хор шуд,

Ленин бародар раҳнамо.

Воқеан Ленин роҳбари давлат буд, аммо ба халқ бародарвор муносибат мекард. Ин хислаташро адиби бузурги шӯравӣ А.М.Горкий нозукона зикр намудааст:”Халқ Плехановро барин (хуҷаин,соҳиб), Ленинро бародар мегуфт”.

Ман,ҳамчун муҳаққиқ ба ҳуҷҷатҳо, мактубҳо, декретҳову резолютсияҳои имзокардаи Ленин бисёр корафтода шудаам.Аз ҷумла, аз онҳо дарёфтам, ки ӯ ба сарнавишти мардуми мусулмони Осиёи Миёна, аз ҷумла тоҷикон таваҷҷӯҳи зиёд дошт. Ба коммунистони рус, ки дар ин минтақа кор мекарданд, гаштаю баргашта таъкид дошт, ки ба мардуми маҳаллӣ сахт нарасанд, маданият ва эътиқодашонро эҳтиром намоянд, аз сарнавишти онҳо бепарво ва беаҳамият набошанд, ба онҳо дасти мадад диҳанд. Ленин мегуфт:

саҳ 2 аз 38

Китобҳо

Flag Counter