ХАБАРИ ДОҒ
Чоршанбе, Июн 10 2020

Салом ба аҳли эҷоди «СССР»! Ман 1 чизро намефаҳмам. Дар масҷидҳо, ҳангоми хондани намоз, муллоҳои мо мардуми намозхонро маҷбур мекунанд, ки ҷафс истода, намоз хонанд, то шайтон байни сафҳо надарояд. Дар ин бора бародарам Сайёфҷон чанд маротиба сахт навишта буд. Бовар кунед, баъзе вақтҳо чунон ба ҳамдигар мечаспанд, ки ҳатто шиштаву хеста наметавонӣ. Оё ин тарз намоз хондан дуруст аст?

Дуюмаш ин, ки мегӯянд, агар ҷафс истода, намоз нахонед, аз байнатон шайтон мегузарад? Охир мегӯянд, масҷид хонаи Худост. Пас, вақте масҷид хонаи Худо бошад, шайтон дар хонаи Худо чӣ кор мекунад? Ва агар масҷид пур аз шайтон бошад, пас чӣ хел вай хонаи Худо шуда метавонад? Шояд ба ин суоли ман дар кумитаи дин ё Шӯрои муфтиёт посух медода бошанд? Метарсам, ки боз маро ҳам мисли Комрони Далер кофир набароред!

Ғуломалӣ Асоев, Ихвон-ал-СССР 

 

Чоршанбе, Июн 03 2020

(Human Story)

Дар мавриде, ки занони шаҳрӣ аз бекорӣ кадукорӣ гуфта, интернет даромадаву аз воҳимаву тарс девона мешаванд, бонувони деҳотӣ худу моро кор карда мехӯронанд…

25.05.2020.Соат ба вақти Душанбе 14:28 дақиқа. Барои хочхӯрӣ ба Ғаллаободи Фахробод рафтем. Муҳити деҳа ба куллӣ аз шаҳр фарқият мекард. Хоначаҳои хурд-хурд, катчаҳо барои дам гирифтани меҳмонон, кӯҳу дара, баоси гову гӯсфанд, бӯйи гулу гиёҳ, ғингоси орӯи асал... ба кас рӯҳи болида мебахшид. Дар роҳ духтаракону занони ширфурӯш диққати моро ба худ ҷалб намуданд. Вақте ки аз дохили нақлиёт берун шудем, моро дида зуд ба сӯямон шитофтанд:  “шир харед, норозӣ намешавед, чакаю шири хонагӣ аст”. Мо чакаю ширу ҷурғот харида, бо онҳо ҳамсӯҳбат шудему аз ҳаёти маъмулияшон пурсидем. 

Яке аз онҳо дар посух ба мо гуфт: “Мо танҳо ба воситаи ҳамин ширфурӯшӣ рӯзгорамонро ба пеш бурда истодаем”. Суол додем, ки оё шумо аз ҷони худ сер шудаед магар, ки дар ин вақти ҷонбароӣ-карантин ба кӯча мебароед? Дар баробари суол додан суолборонамон карданд. “Чи ин қадар суол дода истодаед? миллисаед магар?” Гуфтем мо рӯзноманигорем, ҷавоб доданӣ набошед, пас бо иҷозати шумо ба хочхӯрӣ равем. Зани хушсалиқае ба мо нигаристу гуфт: “Эй, вое сарам дар гӯре, акс гирифтӣ чӣ? Бо накунад, ки суратомона дар иннетенете партоӣ”. Духтараки кӯчак ӯро ислоҳ кард “Иннетенете не, интернет, хушру талафуз кун хола, қишлоқа шарманда накун”...

Устод сиёсатмадор бошад!

25.05.2020.Соат ба вақти Душанбе 14:48 дақиқа. Зани дигаре бо номи Алифамо дар рафти суҳбат қайд кард, ки ҷавондухтар ҳастед, аммо кор мекунед, чӣ хуб, кош, ин гуна шароит барои гулдухтарони деҳот низ мебуд. Духтарчае садо бароварда гуфт “оча, роҳбари синфи гандаамро ёд кардам.” Ҳайрон шуда пурсидем муаллимаҳои Ғаллаобод баданд, чӣ? Модараш ҷавоб дод: “Не муаллимаи ин кас хело устоди сиёсатмадор аст. Муаллима Маҳрамой дар ҳақиқат барои дониши шогирдони худ талош мекарду агар дар вақти занг дар коридор шогирдонаш ӯро медиданд, зуд дохили синфхона шуда, омодаи дарс мегардиданд. Вақти дарс мабодо ягон шогирдаш мавзуи дарсро дуруст дарк карда натавонад, такроран мавзуъро ба шогидони худ мефаҳмонид! Барои ҳамин ганда мегӯянд, дар мо ганда ба маънии сахтгир аст!!!”. Дар ин ҳолат пеши рӯям симои устоди бузурги худам Камолиддин Баҳриддин омаду дилам гум зад. Марди хоксору фурӯтан, сухандону маҳфилоро, сахтгир ва дар умум устоди камназир буданд (Равонашон шод бод!).  

Аз онҳо пурсидем, ки оё мо метавонем ин муалимаи сиёсатмадорро бубинем? Ана  он катакчаро дидед дар он ҷоянд-гуфтанд онҳо.

Устоди сахтгир

25.05.2020.Соат ба вақти Душанбе 15:08 дақиқа. Ба назди муаллима Маҳрамой Салимова рафтем, эшон моро хуб пазируфт. Ӯ гуфт, ки қариб 39 сол мешавад, дар мактаби 8- и деҳаи Ғаллаобод ҳамачун омӯзгор кор кардам. Чанд соли охир бемори асаб шуда, аз кор баромадаму бисёр вақт раиси маҳала ба наздам омада мегӯяд дар хона шишта зиқ мешавӣ. Биё, хубаш дар ноҳия раиси кумитаи занон шуда, кор кун! Доимо ҷавоби рад медиҳам. Ҳамин, ки шогирдонам аз ман ёд карда, гоҳ-гоҳе хабарам мегиранд, кофист. Ҳоло бошад давраи пирии худро дар назди наберагонам гузаронда истодаам. 

Дар шаҳр барои мардуми деҳот кор нест....

25.05.2020.Соат ба вақти Душанбе 15:33 дақиқа.Малика, зани ҷурғотфурӯш зимни сӯҳбат қайд кард, ки чандин маротиба писаронам ба шаҳр барои коркунӣ рафтанду кор наёфта баргаштанд. Аз қадимуллайём гуфтаанд, ки гаҳе айшу нӯшу гаҳе ганҷу ранҷ, оилаи мо калон асту аз соли 1998 инҷониб шавҳарам бемори сактаи дил шуда, дар хона хоб. Мо занон кор накунем, кӣ оилаи моро мехуронад? Субҳгоҳон бо занони деҳа ба фурӯши ширу қаймоқ, ҷурғот рафта, 1 пора нони ҳалол меёбем. Аз ҳисоби пули шир, ҷурғоту чакка рӯзгорамонро пеш мебарем. Ӯ лабханд зада гуфт, ки мо занони деҳа бо ин кори худ ифтихор ҳам мекунем, чунки меҳнати ҳалоли дастамон аст. 

Ҳама воҳима дар шаҳр аст!

25.05.2020.Соат ба вақти Душанбе 15:58 дақиқа. Ҳамсӯҳбати дигари мо Салимабону иброз кард, ки мо занони деҳа субҳи барвақт аз хоб хеста, ба рӯбучини хона машғул мешавем, гов меҷӯшем, хамир мекунем, наҳор омода менамоем ва соатҳои 8:30-9:00 ба фурӯши чаккаю маска ва ширу қаймоқ ба сари роҳ мебароем. Дар бобати коронавирус бо боварии комил гуфта метавонам, ки тарсугарие, ки дар мардону занони шаҳр ҳаст-дар мо занони қишлоқ эҳсос карда намешавад. Мо мардуми тоҷик рӯзҳои сангинтар аз инро паси сар кардаем. Худо хоҳад ин вабои асрро низ паси сар мекунем. Имрӯза имрӯз мебинем, фардоро фардо, аз тақдири яздонӣ касе огаҳ нест. Мо шабу рӯзи худро дар кишту кори картошка, нигоҳубини гову мол мегузаронем, аз куҷо вақти фикри коронавируса дорем? Шумо-шаҳриҳо аз бекорӣ тарсончак шудаед!!! 

Ҳалолатон бод, занҳои деҳа!

Дар вақти гапзанӣ 1 мошини ба гуфти худашон бой омаду зану духтаракон дар даст чаккаю шир тозон ба сӯйи харидори нав рафтанду омада, боз сӯҳбаташонро идома доданд. Хуллас, тӯли чанд соате бо занони деҳа ширу чакка фурӯхтаву ҳафр задем, онҳо ҳамеша бо кори хеш банд буданд. Дар вақти сӯҳбат кадом мошине, ки суръати худро паст мекард, мегуфтанд ризқамонро Худо оварду бо шодӣ ба сӯяшон шитоб мекарданд. Хурсандияшон ҳаду канор надошт, агар нафаре чизе мехарид. Эътироф бояд кард бонувони азизи шаҳр, ки мо бояд зиндагониро аз бонувони деҳот омӯзем, натарсем ва аз сафсаттаҳои баъзе нафарон ба таҳлука наафтем. 

Вақти бозгашт ба хона бо худ  ҷурғоту шир харидорӣ намудем; дар ҳақиқат болаззат будааст. Ҳалолатон бод занони деҳа!

 

Омиронаи Сайёф, 

СССР

 

Чоршанбе, Май 27 2020

 

Ба насли солҳои 50-и асри гузашта, исми С.Вализода хуб ошно мебошад. Ӯ чун шоир, мутриб, сароянда, оҳангсоз ва ҳофизи халқӣ, аз миёни шоирони маъруф, ба мухлисонаш хело наздик буд. Мухлисони бешумораш, ҳавасу орзӯ мекарданд, ки  боре ҳам бошад, дар сӯҳбати ин марди наҷиб, ҳузур дошта, аз хушгӯйиҳои ӯ лаззат баранд. С.Вализода шахсияте буд, бисёр хоксор, сӯҳбаторо, ки бо сабки дилнишин ва забони ноби тоҷикӣ ва фаҳмо, дар ҷамъомаду маъракаҳо, сӯҳбат меорост. Дутор дар даст, ба мухлисонаш, бо 1 лаҳни хоси мардуми  кӯҳистони Ховалинг, ҳофизӣ мекард. Ин буд, ки ӯро кулли мардуми тоҷик дӯст медошт. Аз эҷодиёти ӯ ва хондани дубайтиҳою рӯбоиҳо, аз ҷониби ин марди шӯхи базморо лаззат мебурданд. Ҳамин наздикӣ ба мардум буд, ки кулли эҷодиёти ӯ мардумӣ шуд.

Бадарға ва фирори Вализода

Вале тақдир, дар ҳаёти ин марди наҷиб, бозиҳои худро дареғ надошт. Ҳарчанд ӯ инқилоби болшевикиро ба хурсандӣ пешвоз гирифт, вале тирамоҳи соли 1933 дар асоси тӯҳмату кори саросемавори муфатишони болшевикӣ, ки дар асоси дастуру нишондодҳои кремлнишинон “результат” тайёр мекарданд, ӯро бо аҳли оилааш  ва хешовандонаш ба лагери ислоҳотии меҳнатӣ, ба вилояти Акмалинскии Ҷумҳурии Қазоқистон равон мекунанд. “Ҷурм”-и С.Вализода он будааст, ки ӯро ҳамдеҳагони Чуқуракиаш “Саидалибой” мегуфтаанд. Ӯ дар лагер, бо азобу машаққат ва пастзаниҳои кормандони лагер тоб наоварда, баъди 2 соли азобу машаққатҳо қарор медиҳад, ки фирор кунад. 

Тирамоҳи соли 1935, ин ҷавонмарди далеру шуҷои тоҷики кӯҳистонӣ, бебокона, аз лагер фирор мекунад. Ӯ ба воситаи даштҳои нопайдоканори Қазоқистон, бо азобу машаққатҳои зиёде худро ба ш.Тошканд мерасонад. Аз он ҷо бошад, ба ш.Хуҷанд ва баъд ба Ӯротеппа меояд, баътар худро ба Мастчоҳ мерасонад. Душвориҳои зиёде дар роҳ кашид, вале ба ин душвориҳо сар нафароварда, ба сӯи қуллаи умед равона буд. 

Кӯлобие, ки мастчоҳӣ шуд

Зимистони соли 1935 вақти дар Мастчоҳ буданаш, бо суханони пур аз лутфу ҳазломезаш, дар дили ҳамсӯҳбатони мастчоҳиаш роҳ ёфт. Мардуми Мастчоҳ, ки худ табиати шӯх дошта, сӯҳбатороянд, дарёфтанд, ки меҳмони онҳо дарди ниҳоние дар худ дорад. Мастчоҳиҳои меҳмондӯст, аз нақли С.Вализода фаҳмиданд, ки ӯ гирифтори тӯҳмат шудаасту бегуноҳ мебошад. Онҳо бо 1 меҳри бепоён, қарор доданд, ки ба шоир ёрӣ расонанд. Пас аз таку дави зиёде, мастчоҳиҳо ба он мувафақ шиданд, ки моҳи марти соли 1936 шоирро ба Душанбе даъват карда, тафтишотро аз нав сар карданд. Пас аз пурсу поси беохиру тафтишоти зиёде маълум шуд, ки бое ба номи Саидвалӣ, аз деҳаи Чуқураки Ховалинг, ба Афғонистон гурехта будааст ва Саидалиро, муфатишу прокурору судияи “высокопрофессионал”-и болшевикӣ аз Саидвалӣ фарқ накарда, ҳамчун “душмани халқ”, ҳукми ба лагер равон кардани ӯ, аҳли оила ва хешовандони наздикашро мебароранд. Якуним соли такудави шоири халқӣ, бо ёрию дастгирии мастчоҳиҳои инсондӯст, натиҷаи мусбати худро дод ва С.Вализода тавонист соли 1937 бо ҳамроҳии аҳли оилааш ба зодгоҳаш баргардад. 

Лекин хешу табори шоир, бо “лутф”-у “меҳрубон”-ии шогирдони “Ленин бародар раҳнамо”-и С.Вализода, дар лагер 15 соли умри худро паси сар карданд, чи хеле, ки русҳо мегӯянд “Отсидели от звонка до звонка”.

Аброр Соқиев, 

ш.Ваҳдат, 

тел: 907-07-84-00.                   

 

Панҷшанбе, Май 21 2020

Иди саиди моҳи шарифи Рамазон дар тамоми қаламрави ҶТрӯзи якшанбе, 24-уми май таҷлил карда шавад. Дар ин бора Шӯрои уламои Маркази исломии ҶТ рӯзи гузашта қарор содир намуд.

Дар қарори Шӯрои уламо омадааст, мувофиқи ҳисоби илмӣ ва вобаста ба шароити пешомада ҳар як намозгузор дар вақти намози ид дар манзили худ самимона ба зикру ниёиш ва дуруду дуо машғул шавад. 

Тибқи ин қарор бо дарназардошти вазъи кунунӣ садақаи фитр ба ниёзмандону бенавоён ва закот дар баробари ба ниёзмандону маъюбон, ятимон, инчунин ба суратҳисоби махсуси ёрӣ ба беморони COVID-19 супорида  шавад.

 

Чоршанбе, Май 20 2020

Салому дуруди бепоён ба шумо набераҷони азизам (самимӣ) Омиронаи Сайёф! Шумо дар мақолаи худ «Тоҷик бомжу лулӣ нест!» маро сарзаниш кардед, ки муқобили гуфтаҳои шумо баромада бошам. Ё ман фикрамро дуруст баён карда натавонистам, ё шумо маро ғалат фаҳидед. Ман ҳеҷ гоҳ тарафдори онҳо набудам ва нестам. Мақсади ман тарбия кардани онҳо буд.

Солҳои 80-уми асри гузашта аз мактаб ба хона омадам, ки дар ҳавлии хонаам 9-10 нафар лулизану лулидухтарон сари соҳибхоназанро гаранг карда истодаанд. Ба онҳо ҳамсӯҳбат шудам. Маълум гашт, ки соҳибхоназан ба пиронсолон 1 сӯмӣ додааст, дигарҳояшон низ талаб доранд. Ман ба онҳо гуфтам, ки қариб ҳамаатон дар хонаҳҳоятон «Волга» ва «Жигулӣ» доред. Ман ҳатто велосипед ҳам надорам, боз шумо аз ман ёрдам мепурсед. Ҳама хомӯш монданд. Баъди чанд лаҳза пиразане ба гап даромад. «Балам, а мо Волга не, а Мо москвич». Ҳама хандидем. Боз илова кардам, ки 1 сӯм ҳеҷ гап не, лекин шумо обрӯйи давлатамонро мерезонед. Журналистони хориҷӣ шуморо сурат гирифта, дар газетаҳои мамлакатҳои капиталистӣ чоп мекунанд ва менависанд, ки «Бинед СССР лоф мезанад, ки дар мо ҳама баробаранд, лекин халқаш гадоӣ мекунад». Яке аз духтарон «Валло акем рост мегӯд. Ман дигар садақа наметалбам» гуфту халтаашро бардошта рохакӣ шуд, дигарҳо ҳам аз думболи ӯ  рафтанд…

 Имрӯзҳо онҳо чунон хира шудаанд, ки пеш ҳам кунӣ, то ягон чиз наситонанд, намераванд. Вақте ки ташвиқот барӣ, ҳамин як сухан мегӯянд: «Ин касб аз бобоямон мондагӣ, бе ин мо зиндагӣ карда наметавонем». Дар ҷавоб мегӯйӣ, ки бобову бобокалонатон хонаву дар надоштанд, ту хонаи дуэтажа дорӣ, бобоят харсавор буд, ту мошинсаворӣ, бобоят ҳатто чароғи пилтагӣ надошт, ту ҷараёни барқ дорӣ, телевизор тамошо мекунӣ…». Даррав баромада мераванд.

Набераҷон, биёед пешниҳоди шуморо амалӣ мекунем, дар паспортҳояшон «Лӯлӣ» менависем. Ҷумҳуриашро чӣ менависем? Ватанаш куҷост? Тоҷикистон! Боз гуноҳ ба сари тоҷикон меафтад. 

Сабаби дар Осиёи Миёна пайдо шудани лӯлиён дар он аст, ки Султон Маҳмуди ғазнавӣ дар асри XI 16 маротиба ба Ҳиндустон ҳуҷум кард. Дар қатори ғаниматҳои зиёд, ҳазорҳо филу 57000 асирони ҳиндуро ба Осиёи Миёна овард. Қисме аз онҳо ҳунармандӣ карда, гаҳвораю табақу қошуқ тарошида зиндагӣ мекунанд, 1 қисми дигараш бо гадоӣ умр ба сар мебаранд. Мактабҳо кушодан лозим ба армия даъват кардан лозим… Хулоса тарбия кардан лозим. Агар навиштаҳои ман хилофи фикри шумо бошад, узр мепурсам. Илоҳо ҳамеша сарбаланд бошеду дар роҳи эҷодӣ муваффақиятҳои беназир ёратон гардад.

Бобоят- Ҳаким Ғуломов

 

Чоршанбе, Апр 22 2020

Ҳоло Хитой бо 1 мараз ҳаммаъно шудааст-коронавирус! Вале дар асл, Чин 1 давлати бузургест, ки дар баробари саноату истеҳсолот дар он соҳаи сайёҳӣ рушд кардааст. Зеро чиноиҳо метавонанд, таърихи худро созанд, зеб диҳанд, оро намоянд ва чун арӯси нозанин пешкаши туристон созанд. Коре, ки дар Тоҷикистони мо тақрибан нест. Ин матлабро ҳатман хонед. Мо Метавонем!

 

Чин сарзаминест, ки то ба имрӯз барои мардуми тамоми сайёра ҳамчун як муаммои нокушуда боқӣ мондааст. Сарзамини сарсабзу хуррам, таърихи куҳан, расму оинҳои мухталиф.

Чун ҳар як нафари дар замони Шӯравӣ камол ёфтаву тарбият дида ба ин сарзамин ояд  пеши назараш  ҳамон сохтору низому рафтору амали  он рӯзҳои Иттиҳоди Шӯравӣ ба ҷилва меояд. Ва барояш  чунин менамояд, ки ба ин кишвар ошност. Нахуст чизе, ба назаратон бархурд мекунад ҳамон навбатҳои бонизомона дар назди хазинаҳои чиптафурӯшӣ, дар истгоҳҳо барои саворшавӣ ба таксиҳо, муомилаи мардум, саривақт омадани нақлиёт дар ҷои таъиншуда ва ҳатто чун бо нафаре шинос шудед (мардҳо дар назар аст) ӯ ҳатман бароятон бо эҳтироми хоса сигор пешкаш менамояд. Ва ё чун ба меҳмонияшон равед агар онҳо дар биноҳои баландошёна бошанд, мисли ҳамон русҳое, ки дар Душанбе буданд ва умуман дар Иттиҳоди Шӯравӣ, бо садои баланд ҳамасарашон ва ё хонабудагиҳояшонро садо мекунанд, ки ман бо ҳамроҳии меҳмон омадам. Мардуми солхӯрда бо Шумо басо меҳрубонона ва самимӣ рафтор мекунанд.

Низом дар мактаб, дар ошхонаҳои соҳавӣ, рафтори фаррошон, мошинҳои обпошии кӯчаҳо, қуттиҳои ахлотпароӣ ва ҳоҷатхонаҳои сарироҳӣ ҳамон сохтори шӯравиро пешӣ назар меоранд. Дар шаҳракҳои алоҳида биноҳои сохташудаи замони шӯравиро мебинед. 

Досу Болға-Давлати коргару деҳқон

Дар овезаҳои шаҳру музофот ҳамон рамзи синфи коргару деҳқон “Досу болға” ҷилвагар аст. Мусаллам аст, ки ҳизби ҳукмрони ин кишвар Ҳизби коммунистист ва ба ин хотир метавонад ҳамон сохтори Шӯравӣ, ки ҳукмронияш дар дасти Ҳизби коммунистӣ буд дар ин ҷо мақом дошта бошад. Вале фарқият дар он дида мешавад, ки дар ин ҷо ҳизби ҳукмрон қотеъона пайи ободиву осудагии мардум саъй дорад. Ҳизб дар тамоми муассисаҳо аъзои худро дорад ва чун замони шӯравӣ ному насаб ва акси нафарони пешқадами кору истеҳсолот дар тахтаи фахрӣ ҷой дода шудааст. 

Маркази олам

Шаҳри Ханчжун маркази провинсияи Шэнсии Чин мебошад. Маънои номи Ханчжун “маркази ҷоришавии дарёи Ханшуй” мебошад, ки  соли 312 то милод  ҳангоме, шоҳигарии Цин дар натиҷаи зарбаҳои мусаллаҳона аз шоҳигарии Чу маркази ҷоришавии дарёи Ханшуйро забт кард, дар ин ҷойҳо минтақаи Ханжунро  бунёд намуд. Садсолаҳо пеш, Ханжун маркази дунё ба ҳисоб мерафт. Ҳангоме, ки аз кӯчабоғу гулгашту хиёбонҳои ороставу перостаи ин шаҳр қадам мезадам, дарёфтам, ки ин шаҳр ҳамеша дар оғӯши сабзоини табиат ҷой дорад. Ҳар чанде Фасли Дай асту нимаи моҳи январ дар ягон шохаи дарахту буттаҳои ороишии ин шаҳри сабзоғӯш хазонеро надидам. Гӯиё ранги зард дар ин зебошаҳр бегона буда бошад.  Маҳз аз ҳамин шаҳри зебову сабзпӯш Шоҳроҳи Абрешим оғоз гирифта.  Нахустин дипломати шинохта  Ҷан Сян якуним ҳазор сол пеш ҳангоми сайёҳаташ ба Осиёи Марказӣ сабабгори аслии ифтитоҳи шоҳроҳи абешим гардидааст. Гарчанде дар ин бора назарияҳои мухталиф ҷо доранд. 

Асосгузори Роҳи Абрешим

Мавзолейи дипломат Ҷан Сян  ки дар як боғи прушукуҳ ҷойгир шудаасту бо бозёфтҳои бостонӣ осорхонаҳояшро зеб медиҳанд  адешаҳоро метавонад тағйир диҳанд.  Ҷан Сян  нахустин дипломатест, ки бори аввал ба Осиёи Марказӣ  ба Суғд ва Бохтар (дар ҳудуди Узбекистон, Тоҷикистон, ва Афғонистони имрӯза) сафари бобароре анҷом дода, бо дастовардҳои наҷиб ба диёраш баргашт. Дар бозгашт ба Чин  соли 126 то милод вай барои император аз он чи дидаву омӯхта буд, оид ба манфиатнокии тиҷорат байни Чин ва кишварҳои Осиёи Марказӣ гузориш омода намуд. Ва маҳз ҳамон гузоришу диди дипломат сабаб гардид, ки Шоҳроҳи абрешим шуҳрат ёбаду императорҳо тиҷорати созандаро тарҳрезӣ намоянд. Мутобиқи далелҳо  3 ҳазор сол то милод  “Шоҳроҳи Лазурит” амал мекард, ки сангҳои қиматбаҳои лазурит  аз пешкуҳҳои Помир  аз вилояти Бадахшон ба ҷойҳои басо дур аз Ғарб ба Ҷануб  то кишварҳои Ур, Лагаш, Ҳинд, Чин оварда мешуд. 

Турист мехоҳед? Аз Чин ибрат гиред!

Дарвоқеъ, моро пеш аз ҳама зарур аст, ки дар масири таърих ҳадду канори хешро омӯзему донем, мисли хитойиҳо. Мо худро миллати бостониву соҳибтамаддун медонем, пас чаро дар бораи эҳёи суннатҳои аҷдодӣ ҷиддан накӯшем. Магар мо наметавонем, ёдгориҳои шаҳри Ҳулбук, Қалъаи Ҳисор ва мактабу корвонсаройҳои бостонии онро,  гармчашмаи Помир, Чилучорчашма, Саразми бостонӣ, Муғтеппа, Кӯҳи муғ, Қалъаи Темурмаликро зинда гардонем?  Масалан, метавон ин қалъаро бо як мавзолейи басо бошкуҳ, ки боиси ифтихори миллӣ ва зиёратгоҳи сайёҳон бошад, табдил дод. Бо офаридани пейзажҳои рамзии Темурмалик. Киштиҳои ҷангияш, тиру туфанг ва майдонҳои ҷангӣ. Дар дохили ин боғи бошукуҳ, ки он ҷо мавзолей ва оромгоҳи фарзанду хонадони Темурмалик бошад, ҳамзамон осорхонаи хубу ҷолиберо метавон офарид, ки бозгӯи фарҳангу маданияти миллии мо бошад. Ё чаро мисли ҳамин корнамоии Спитамен, Восеъ, Наниманча, Деваштичу дигаронро наметавонем торих сохт? Чаро дигар миллатҳои дунё бо қаҳрамононашон менозанду мо не?!  Барои он ки сайёҳро мутаваҷҷеҳи кишварат созӣ, бояд пеш аз ҳама барояш он чизеро бисозӣ, ки барои ӯ хушоянд бошаду боиси тамошо. Пас аз ин сафарам дарёфтам, ки чаро муҳтарам президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон пайи ободонии боғот кӯшидаву гӯшаву канори шаҳрҳоро гулистон намуда. Ин ҳам фарҳанг аст. Фарҳанги зебоиву фаросати воло!

Дар муддате, ки соли сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ эълон  шудааст мо тавониста бошем баъзе ҷойҳои бостонии худро ҷойи тамошобобу сайёҳӣ намоем. Барои ин пешниҳоде доштам, ки Кумитаи сайёҳии назди Ҳукумати Тоҷикистонро зарур аст, ки таҷрибаи бародарони чиниро омӯхта, кадрҳои хуби соҳавӣ тарбия намуда, ҳамкориҳоро дар соҳаи рушди сайёҳӣ бо чиниҳо устувору ҷоннок гардонида, баҳри ободонӣ ва ҷалби сармоя ба соҳаи сайёҳӣ кӯшад. 

 

Мухтор Боқизода, 

рузноманигор, шаҳри Ханжуни Чин

 

саҳ 2 аз 56

Китобҳо

Flag Counter