ХАБАРИ ДОҒ
Панҷшанбе, Янв 24 2019

 Дар ҷумҳурӣ 3 869 муассисаи таҳсилоти рӯзона, аз ҷумла 332 муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ, 467 муассисаи таҳсилоти умумии асосӣ ва 3 070 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ фаъолият менамояд. Дар соли 2018 шумораи муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ 20 адад ва умумии асосӣ 22 адад кам гардида, муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ 41 адад зиёд гардидааст. Теъдоди хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти умумӣ 1 млн. 970 ҳазор нафарро (1млн. 21 ҳазору 280 духтар) ташкил медиҳад, ки нисбат ба соли гузашта 63 698 хонанда, аз ҷумла 34 224 духтар зиёд мебошад. Дар ин бора ба мухбири СССР дар маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми ҶТ хабар доданд.
    Соли 2018 ба муассисаҳои таҳсилоти умумии ҷумҳурӣ 22 9452 нафар ба синфи 1 фаро гирифта шуд, ки нисбат ба соли таҳсили гузашта 6113 нафар кам аст.
    Соли таҳсили 2017-2018 синфи 9-ро 160 ҳазору 369 нафар хатм намуд. Барои идомаи таҳсил ба синфи 10, 140713 нафар (88,9%) фаро гирифта шуд. Нишондиҳандаи мазкур дар ВМКБ ба 93,4%, вилояти Хатлон – 97,5%, вилояти Суғд – 99,9%, шаҳри Душанбе – 69,6% ва дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ба 70% баробар аст. Илова бар ин, 13921 нафар хатмкунандаи синфи 9 дар муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёнаи касбӣ ва курсҳои кутоҳмуддат барои гирифтани касб таҳсилро идома дода истода, 3597 нафар аз таҳсил берун мондаанд.
   Синфи 11-ро 118 282 нафар хатм намуд, ки аз онҳо 3707 нафар ба муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, 14100 нафар ба муассисаҳои таҳсилоти миёна ва 46545 нафар ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ дохил шуданд.

Панҷшанбе, Дек 20 2018


 19.12.2018 дар Қасри фарҳанги Суғдиён мулоқоти Раиси шаҳри Истаравшан Баҳром Иноятзода бо донишҷӯёни истаравшание, ки дар донишгоҳу донишкадаҳои оливу касбии шаҳри Хуҷанд баргузор гардид. Дар мулоқот намояндаи мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят, сардорони раёсатҳо, мудирони шуъбаву бахшҳои дастгоҳи раиси шаҳр, роҳбарони сохторҳои воҳидии шаҳр, намояндагони ВАО ва донишҷӯён иштирок намуданд.
    Чуноне ки ба мухбири мо котиби матбуотии раиси ш.Истаравшан Шералӣ Азимӣ хабар дод, зимни суханронии хеш раиси ш.Истаравшан Баҳром Иноятзода иброз дошт, ки мулоқоти роҳбарияти МИҲД шаҳр бо донишҷӯён ба ҳукми анъана даромада, ҳамасола чунин мулоқотҳо бо донишҷӯёни истаравшание, ки дар муассисаҳои таҳсилоти оли ва миёнаи касбии шаҳрҳои Душанбеву Хуҷанд таҳсил доранд, баргузор гардида истодааст.
   - Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр баҳри дар амал татбиқ намудани сиёсати давлатии ҷавонон тадбирҳои зарурӣ андешидааст. Дар ин раванд, як зумра корҳо дар самти ҷавонон ва варзиш аз қабили мунтазам дастгириву пуштибонӣ намудан ва шароитҳои мусоид фароҳам овардан барои давом ва сайқал додани донишандӯзии ҷавонони соҳибзавқу болаёқат ва илмдӯст дар Донишгоҳҳои олии кишвар ва берун аз марзи он, сохта ба истифода додани майдонча ва толорҳои варзишӣ баҳри рушди нумӯи самти варзиш, ташкили вохӯриву суҳбатҳо бо мақсади вусъат бахшидан дар самти таълиму тарбияи насли ҷавон дар руҳияи баланди ватандӯстиву ифтихори миллӣ, меҳнатдӯстиву хештаншиносӣ, тарғиби тарзи ҳаёти солими ҷавонон, тарбияи ҷисмонии онҳо, меҳру муҳаббати беандоза доштан нисбат ба халқу ватан, пешгирӣ намудани қонуншиканиву шомил нагардидан ба ҳаргуна ҳизбу ҳаракатҳо ва дигар падидаҳои номатлуб миёни ҷавонон, ташкил ва гузаронидани мусобиқаҳои варзишӣ мисоли гуфтаҳои болоианд, афзуд, Баҳром Иноятзода.
    Дар мулоқоти мазкур инчунин Абдуллоев Акамал донишҷӯи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, Ҳакимов Нозимҷон донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, Сангинова Ҳалима донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, Усмонов Хушбахт донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, Исоева Зарнигор донишҷӯи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, Тоҷибоев Шералӣ донишҷӯи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон ва ғайра баромад намуда, доир ба масъалаҳа ва мушкилотҳои ҷойдошта саволу пешниҳодҳои худро иброз намуданд.
    Аз ҷониби мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр ба 10 нафар донишҷӯёни фаъол сипоснома ва ба зиёда аз 50 нафар кӯмаки яквақтаи молиявӣ тақдим карда шуд.

Чоршанбе, Нояб 14 2018


Салом, СССР! «Билетфурӯшӣ фронти зарбдор!» ном мақолаи Холмурод Сафарзодаро дар газетаи СССР (№42(527), 18.10.2018) хондам. Муаллиф солҳои 1970-ро ёдрас шудааст, ки донишҷӯёни он давра бо завқи баланд ба театру кино мерафтанд, китобу рӯзнома мехонданд. Бо сабаби ҷанги шаҳрвандӣ то ба имрӯз он шавқу завқи мардум коста гардидааст. Ба гуфти муаллиф, «агар ба ихтиёри мардум монед, касе барои театру кино билет намехарад». Аз ин рӯ пешниҳод кардааст, ки бо зӯрӣ бошад ҳам, ба хонандагону донишҷӯён билети театру кино фурӯхта шавад. Ҳол он ки безӯрӣ ҳам хонандагону донишҷӯён аз пулғундориву пулситониҳо ба дод омаданд. «Аввал иқтисодиёт баъд сиёсат» гуфтаанд. Бигзор барои ғизои маънавӣ гирифтану баланд бардоштани маърифатнокии хонандагону донишҷӯён билет фурӯхта шавад, аммо на ба таври маҷбуриву таҳдиду таҳқир ва зӯриву фишор. Танҳо тариқи фаҳмондадиҳӣ, ташвиқу тарғиб ва ҳавасмандкунӣ завқи мардумро бедор кардан мумкин асту халос!

Обуна…мисли облава шудааст!
Ҳар фарди солими ҷомеаи ҳуқуқбунёд ҳаққу ҳуқуқ дорад, ки дар баробари ғизои моддӣ барои ғизои маънавӣ бардоштан мувофиқи хоҳиш ва имконият ба ин ё он рӯзнома обуна шавад. Аммо имрӯз обуна низ барои пурра намудани «план» иҷборӣ шудааст. Шахси обунакунонидашуда сари вақт рӯзнома мегирад, ё не, мехонад ё не, касеро парво нест. Чаро дар хариди рӯзномаву маҷаллаҳои хусусӣ «озод» касеро маҷбур намекунанд, ҳол он ки ҳар шумораи онҳоро муштариён бесаброна интизоранд?
 Ҳамин тариқ, дар боби китоб низ ҳамин мушкилӣ ба назар мерасад, яъне «иҷборӣ». Китобҳои навқаламони худрӯйро иҷборан ба мардум бо нархи гарон фурӯхтем, вале дар ҷумҳурӣ садҳо китобхонаҳои хурду бузурги боҳашамат мавҷуд буда, дар онҳо шумораи беадади китобу китобчаҳои хонданибоб маҳфузанду касе ҳатто варақ ҳам намезанад. Ҷавононро иҷборан ба хизмати ҳарбӣ бурдем, вале калимаи «облава» омада вирди забонҳо шуд. Мардумро иҷборан ба рӯзномаву маҷаллаҳо обуна кардем, ба истиснои рӯзномаву маҷаллаҳои «озод», зеро онҳо иҷборӣ нестанд. Ба хотири иҷборан тарғиб кардани манъи тамошои филмҳои туркӣ, мардум туркгаро шуда истодаанд.
Меҳру муҳаббат, ватандӯстию ҳисси баланди миллӣ доштан на дар забон, балки дар қалб бошад. Он вақт ба ҳар муваффақият ноил хоҳем гашт. Аз ин рӯ, мақомотҳои иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳру ноҳияҳоро зарур аст, ки барои баланд бардоштани сатҳи маърифату саводнокӣ ва беҳтар гардонидани вазъи иттилоотӣ ҳама тадбирҳои муҳимро чораандешӣ намоянд.

Табаралӣ Авсақолов,
узви Ихвон-ал-СССР, н.Фархор

Чоршанбе, Нояб 07 2018


Ба пешвози ҷашни 70-солагии ДМТ (УДТ)

Чоршанбе, Окт 24 2018


Ман тарафдор!
Баъзан ба Панҷакенти бостонӣ театрҳои ҷумҳуриявӣ, киногирон, филмофарон спектаклу намоишномаву кино меоранд. Мақомоти иҷроияи Ҳокимияти давлатии шаҳр ба дабистону литсейҳо, коллеҷу донишгоҳ билет медиҳанд, то хонандагонро ба тамошо сафарбар кунанд. Қатори дигарон банда ин амалро нодуруст мепиндоштам, аммо андеша кунам, ин амали шоистатарини Ҳукумат аст. Чаро? Чунки мо-донишҷӯёни солҳои 1970 бо завқ ба театри Лоҳутӣ, Маяковский, Опера-балет, Ҷавонон мерафтем. Ростӣ, ягон киное набуд, ки дар кинотеатрҳои 8-уми Март, Тоҷикистон, Ватан тамошо накарда бошем. Аммо имрӯз ку театру кинотеатр? Худованд хайри Лутфуллои Давлат-директори театри А.Лоҳутиро диҳад, ки ба Панҷакенти бостонӣ соле 1 бор намоишнома меорад. Агар ба ихтиёри мардум монед, касе театр намеравад. Чунки солиёни ҷанги бародаркуш ва бесомонии кишвар моро аз театр ва маконҳои фарҳангӣ, мутолиаи нашрияҳои даврӣ фарсахҳо дур кард. Хондани китобро тамоман фаромӯш кардем. З-ин рӯ хело хуб аст, ки омӯзгорон мусоидат кунанд, то мактаббачагону донишҷӯён ба намоишномаи театру тамошои кино раванд. Ин иқдом ба манфиати хонанда аст, на ба зиёни ӯ. Ҳоло меандешам, ки агар Мақомоти иҷроияи шаҳру ноҳияҳо дахолат накунанд, ягон кас аз пеши худ ба рӯзномаю маҷаллаҳо обуна намешавад, ҳарчанд садҳо сомониро барои зиёфатҳои нолозим сарф мекунанд. Лиҳозо, обунаи маҷбурӣ ҳам ба манфиати ҷомеа аст, агар тавонанд мутасаддиён онро сари вақт ба муштариён расонанд.

Театр-пешгирӣ аз манқуртизм!
Шарқ шарқ асту бояд баъзан хусусиятҳои хоси мардумро ба инобат гирем. Халқ ба маърифат одат бояд кунанд. Бигзор бо зӯриву зорӣ бошад ҳам халқ ба театр равад, кино бубинад, китобу рӯзнома хонад, вагарна рӯ меорем ба манқуртизм. Халқе, ки зери болини кӯдакаш китоб мегузошт ва шоири миллаташ устод Лоиқ «Аз китоби зери болинам Ватан омӯхтам» мегуфт, ҳоло мағозаи китоб надорад ва китоб намехонад! Шоири бузурги авар Расул Ғамзатов дар «Доғистони ман»-аш ёд меорад, ки падараш зӯран ӯро ба курсӣ мебаст, то сабақу дарсашро аз худ кунад. Хирс мулло мешавад аз зарби чӯб! Шояд сахтгириҳои падар ӯро машҳури олам кард. Айнӣ агар дар мактаби кӯҳна намехонд, ҳеҷ гоҳ Айнӣ намешуд. Бигзор ба хонандагон билети театру кино, намоишнома, андалеб фурӯшанд, хонандаро маҷбур ба нашрияи мувофиқи синну солаш обуна кунанд, то аз хурдӣ ба мутолиа одат кунад. Вазифаи омӯзгор тарбия кардани насли наврас ва рафтан ба намоиш худ тарбия аст. Имрӯз замона тинҷ асту дар 5 сомонӣ харидани билет мушкиле нест. Биёед, бо зӯрӣ бошад ҳам хонандаро соҳибмаърифат ба камол расонем. Чаро хонанда ба казино, интернет-кафе, клубҳои шабона рафта ба бозиҳои ҳархела ва тамошои фаҳш машғул шавад, намегӯем ва ба хотири фурӯхтани билети театру кино бонги изтироб мезанем? Чаро маҷбур насозем, то хонанда ба рӯзномаю маҷалла обуна шавад. Биёед, аз хоб бедор шавем! Омӯзгорони дабистони №13-и деҳаи Некноти ш.Панҷакент мо-хонандагонро маҷбур мекарданд, ки шеъру достону матнҳои адабиро аз ёд кунем. Бо қувваи хонандагон ҳар гуна намоишҳои театрикунонидашуда ташкил мекарданд, то аз хурдӣ дар рустое, ки чӣ будани театрро намедонистанд, оид ба ин қисми санъат тасаввурот дошта бошем.

Ман ҷонибдори обуна ҳастам!
Чаро оид ба намоишномаҳо фурӯхтани билет бонги изтироб занем? Тамошои кинои бомаънӣ ба кӣ зиён кардаст? Чаро актёр, артист, режисёрро дастгирӣ ва олами маънавиро бой накунем? Чаро ходими ин ё он газетаро дастгирии молиявӣ накунем, то ки бештар нависад? Агар обуна нашавем кӣ обуна мешавад? Агар газета харида нахонем кӣ мехонад? Вақте ихтиёрӣ нашуд ба тариқи маҷбурӣ обуна бояд кард, то ақаллан «пулам сӯхт» гуфта, боре бихонад! Ростӣ, дар нашрияҳои «СССР», «Фараж», «Тоҷикистон», «Минбари халқ», «Ҷавонони Тоҷикистон», «Ҷумҳурият», «Ҳақиқати Суғд»… хело матолиби хонданӣ, ахбори шифобахши дарди ҷомеа нашр мешавад. Бигзор, мардум театр, синамо, ВАО-ро дастгирӣ кунад. Обуна шавад ба рӯзномаи хусусию ҳукуматӣ. Тарафдори онам, ки ҷомеа бо кадом роҳе набошад соҳиби маърифат гардад ва рӯ ба фарҳанг орад. Аз нодон ва бемаърифату бемаданият ҳатто Худованд безор аст. Мо зидди бемаърифатием ва ҳар чизе боиси соҳибмаърифатист, дастгирӣ кунем. Л.Давлат барин ходимони театр ва аҳли маърифатро дастгирӣ бояд кард. Ҳатто солиёни Шӯравӣ ба мо донишҷӯён барои ин ё он намоишнома ҳафтае 1 бор чипта медоданд ва бо камоли майл ба театрҳо мерафтем. Аз ҳамин ҷо бо чеҳраҳои орифони давр-Шамсӣ Қиёмов, Аслӣ Бурҳонов, Гурминҷ Завқибеков, Ҳошим Гадо, Маҳмудҷон Воҳидов… ошно шудем. Пас, биёед, аҳли маърифат, актёру артистонро дастгирӣ кунем, то ки шамъи маърифати ҷомеа хомӯш нагардад ва замоне «Ситорае дар тирашаб» нанависем!

Холмурод Сафарзода,
узви ИЖТ, ш.Панҷакент, тел: 92 819 52 76

Панҷшанбе, Окт 18 2018


Дар газетаи мардумии СССР (№37(522), 13.09.2018) мақолаи сардабир Сайёфи Мизробро бо номи «Шараф ва Марш…(ировка)»-ро хондам. Бо афкори муаллиф 100% мувофиқам. Зеро яке аз дардҳои ҷомеъаи имрӯзаро ба қалам додааст. Дар ҳақиқат, чорабиниҳо дар давлати мо хело бисёр гузаронида шуда, барои таҷлили онҳо аксаран хонандагон ва донишҷӯён сафарбар мешаванд. Эшон дар чорабиниҳо бо дили хоҳам-нохоҳам иштирок менамоянд. Зеро аз рисолати аслиашон-илмомӯзӣ дар канор мемонанд. Агар маршировкаҳо 1 рӯз мегузашт ҳеҷ гап набуд. Лек он хеле тӯлонист!
Маршировкаҳо ҳамаи онҳоеро, ки дар гузаронидани он вобаста шудаанд, дилбазан ва хаста мекунад, ҳам омӯзгорон, ҳам донишҷӯён, ҳам хонандагон аз ин амал норозианд. Лекин илоҷ надоранд. Аён аст, ки маршировкаҳо зарари бештар меоваранд. Зеро ба иштирокчиён сару либос, хӯрду хӯрок, нақлиётпулӣ сарф мешавад. Аз масъулини чорабиниҳои ҷашнӣ дархост дорам, ки хонандагону донишҷӯёнро дигар ҷалб накунанд. Бигзор ба илму дониш машғул шаванд. Ба ин гуна чорабиниҳо онҳое машғул шаванд, ки фарҳангиянд. Масалан, гурӯҳи махсуси театрӣ, гурӯҳи махсуси рақсӣ, сарояндагон, варзишгарон, артистони сирк...
      
Ҷои маршировка пахтачинӣ баред!
Дар замони СССР ҳам сафарбаркунии хонандагон ва донишҷӯён вуҷуд дошт, лек онҳоро на барои маршировка, балки барои ҷамъоварии ҳосили пахта ҷалб мекарданд. Аз охирҳои моҳи сентябр сафарбаркунӣ оғоз мешуд. Хонандагони мактаб дар маҳалҳои худ то иҷро шудани плани пахтасупорӣ пахта мечиданд. Донишҷӯён колонна шуда, барои пахтачинӣ ба ноҳияҳои водии Вахш сафарбар шуда, то 7 ноябр-ҷашни ғалабаи Револютсияи Кабири Сотсиалистии Октябр, пахтачиниро дар ноҳияҳои вобасташуда давом медоданд. Дар арафаи иди 7 ноябр боз колонна шуда ба пойтахт бармегаштанд. Рӯзи 7 ноябр дар паради ҷашнӣ иштирок мекарданд. Баъди ин донишомӯзиро давом медоданд. Агар плани пахтаро иҷро накарда бошанд, боз ба пахтачинӣ мефиристоданд.
Ин сафарбаркунӣ зарар намеовард. Чунки донишҷӯ пули пахтаи чидаашро мегирифт. Инчунин фасли баҳор дарсҳои иловагӣ гузаронида мешуд. Ҳам хонандагон ва ҳам донишҷӯён мавзӯъҳои дар вақти пахтачинӣ нагузаштаи дарсҳоро азхуд мекарданд…

Саттор Бобохонов,
муаллим, н.Ҷ.Балхӣ

саҳ 2 аз 14

Китобҳо

Flag Counter