ХАБАРИ ДОҒ
Чоршанбе, Июл 08 2020

 

6 июли соли 1918 эссерони чап сафири Олмон дар Русия, граф Вилгелм фон Мирбахтро ба қатл расонида, алайҳи болшевикон шӯриш бардоштанд. Эссерони чап ягона ҳизби сиёсии чапгаро ба шумор мерафт, ки бо болшевикон созиш карда, аъзоёнаш вориди ҳукумати болшевикӣ гардиданд. Аммо баъди чанде, ҳизби эссерони чап муқобили сиёсати болшевикон баромада, бо роҳи зӯрӣ қудратро аз болшевикон гирифтанӣ шуд.  

Тафовут ва наздикӣ

Тирамоҳи соли 1917 дар арафаи инқилоби худ болшевикон ҳанӯз наметавонистанд дар танҳои қудрати сиёсиро дар дасти худ нигаҳ доранд. Пайравони Маркс ниёзи шадид ба иттифоқчӣ доштанд ва ҳизби эссерони чап он қудрате гардид, ки ба ҳайси иттифоқчии болшевикон баромад намуд. Намояндагони зиёди ин ҳизб баъди инқилоби октябрӣ вориди ҳукумати болшевикӣ (ШКХ) гардиданд. Аммо дар оянда, бо беҳтар гардидани вазъият, болшевикон сиёсати яккаҳукмрониро пеша гирифтанду эссерони чап барояшон дигар нодаркор буданд. 

Ҳизби эссерони чап (инқилобиёни-сотсиалист) чун як қаноти мухолиф дар дохили ҳизби эссерон дар солҳои ҷанги ҷаҳонии аввал пайдо шуда, моҳҳои ноябр-декабри соли 1917 чун ҳизби мустақили сиёсӣ созмон ёфт. Пешвоёни эссерони чап Мария Спиридонова, Борис Камков (Катс), Марк Натансон, Андрей Колегаев ва як қатор дигарон буданд. Моҳи октябри соли 1917 эссерони чап ба Кумитаи ҳарбӣ-инқилобии Шӯрои Петроград ворид гашта, дар сарнагунии Ҳукумати муввақат фаъолона ширкат варзиданд. Дар Анҷумани II-умумируссиягии Шӯроҳо эссерони чап инчунин ба ҳайати Кумитаи Марказии Иҷроя (КМИ) ворид гардиданд. Аммо дар оғоз, аз воридшудан ба ҳайати Ҳукумати шӯравӣ (Шӯрои Комиссарони Халқ)  сар боз заданд ва аз болшевикон хостанд, то онҳо як ҳукумати муштарак аз намояндагони ҳамаи ҳизбу ҳаракатҳои сотсиалистӣ таъсис диҳанд. Бо вуҷуди ин, баъдтар назари онҳо иваз шуд ва дар охири соли 1917 намояндагони эссерони чап ба ШКХ низ ворид гардиданд.                                                                           

Намояндагони ин ҳизб,  дар таъсиси Артиши Сурх низ фаъолона ширкат доштанд ва теъдоди зиёди онҳо дар Коммисияи Фавқулоддаи Умумируссиягии (ВЧК) Феликси оҳанин фаъолият мекарданд. Аммо дар баробари ин, назари эссерони чап дар як қатор масоили калидӣ аз назари болшевикон ба кулли фарқ мекард. Аз ҳама ихтилофи сахт миёни ин ду ҳаракати сотсиалист бархурд дар масоили деҳқонон ба шумор мерафт. Бо вуҷуди ин эссерони чап дар саркуб кардани мухолифон барои болшевикон кумаки сахт карданд. Маҳз бо ёрии онҳо Ленин ва ҳаммаслаконаш бар кадетҳо, анархистон ва меншивикон пирӯз гардиданд. 

Чоршанбе, Июл 01 2020

 28 июни соли 1988 дар пойтахти СССР шаҳри Маскав, конфронси XIX-уми ҲКИШ ба кори худ шурӯ кард. Конфроси  XIX-уми ҳизби коммунист, то 1 июл идома дошта, бе мубоҳот як конфроси таърихӣ ба шумор мерафт. Бозсозие, ки Горбачев бо омаданаш дар Иттиҳоди Шӯравӣ роҳандозӣ карда буд аллакай чанд сол идома дошт, аммо танҳо ҷанбаҳои иқтисодии ҳаёти кишварро дар бар мегирифт. Аммо дар ин конфронс, бори аввал дар таърихи СССР бозсозӣ ҷанбаи сиёсӣ гирифта, системи ҳукуматдории шӯравиро низ кордор шуд. Конфронсро худи Горбачёв ифтитоҳ бахшида, бо маърӯзаи дуру дароз дар назди ҳозирин баромад кард. 

Ислоҳоти Горбачев

  11 марти соли 1985 Михаил Горбачёв котиби аввали КМ ҲКИШ интихоб гардид. Баъди омадан ба сари қудрат Горбачёв ислоҳоти тозаеро оғоз намуд, ки асоситарин шиорҳояш бозсозӣ, ошкорбаёнӣ ва суръатбахшӣ буданд.                     23 апрели соли 1985 дар Пленуми навбатии КМ ҲКИШ Михаил Горбачёв аз нақшаи ислоҳоти худ аъзоёни дигари ҳизбро огоҳ намуда, маҳз дар ин Пленум Горбачёв бори аввал истилоҳи “бозсозӣ”-ро ба забон овард.                                             Дар Анҷумани ХХVII-уми ҲК, ки моҳи феврали соли 1986 доир гардид Михаил Сергеевич истилоҳи дигари маъруфи худ “ошкорбаёнӣ”-ро эълон кард. Моҳи январи соли 1987 Горбачёв дар пленуми дигари ҳизбӣ 5 самти асосии ислоҳотро дар соҳаи сиёсии давлат матраҳ намуд. Горбачев мехост бо ислоҳоти сиёсии худ ҲКИШ аз сохтори давлатӣ ба ҳизби сиёсии воқеъӣ табдил диҳад ва озодиҳои демократиро дар дохили ҳизб бештар кунад. Инчунин тибқи ислоҳоти Горбачев, бори аввал номзадҳои ғайри ҳизбӣ низ мебоист дар интихобот ширкат меварзиданд ва Шӯроҳо ба ниҳодҳои аслии ҳукуматӣ мубаддал мегаштанд.Ва барои ҷанбаи қонуни бахшидан ба ин ислоҳот Горбачев қарор дод Конфронси умумиттифоқии ҳизбиро давъат намояд.                                                             Масъалаи даъвати чунин конфронс ҳанӯз дар оғози соли 1987 миёни доираҳои ҳизбии шӯравӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт, аммо расман қарор дар бобати даъвати як Конфронс моҳи июни соли 1987 дар пленуми навбатии ҳизбӣ қабул карда шуд. Тайёрии бевосита барои баргузории Конфронс бошад, танҳо моҳи феврали соли 1988 оғоз гардид.

 Таҷрибаи конфронсдорӣ

   Таҷрибаи баргузории конфронсҳои ҳизбӣ ҳанӯз пеш аз инқилоби октябрӣ миёни болшевикон роиҷ гардида буд. Конфронсҳо вақте зарурати тағйир додани роҳи сиёсии ҳизб пеш меомад, дар давраи миёни Анҷуманҳо доир мегардиданд. То миёнаҳои солҳои 30-юм ин суннат миёни болшевикон роиҷ буд ва кофронсҳо мисли Анҷумаҳои ҳизбӣ тез-тез даъват мешуданд. Аммо баъд аз соли 1934 дар аввалин кишвари Шӯроҳо танҳо як конфронс-Конфронси ХVIII-уми ҳизбӣ моҳи марти соли 1941 баргузор гардида буд.                           

Чоршанбе, Июн 24 2020

Умеди Англия

 Субҳи 22 июни соли 1941 Олмони гитлерӣ ба Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамла кард. Гитлер тарҳи ҳамла ба СССР-ро баъд аз торумори Фаронса тасдиқ карда, нақшаи фюрер «Барбаросса» (ба хотири императори олмониҳо Фридрих Барбаросса) номгузорӣ гардид. Ба нақшагирии бевоситаи амалиёти "Барбаросса" аз ҷониби ҳайати корӣ, таҳти роҳбарии генерал Фридрих Паулюс дар таърихи 21 июли соли 1940 оғоз шуда, нақшаи он, 18 декабри соли 1940 бо дерективаи № 21-и Сарфармондеҳии нерӯҳои мусаллаҳи Олмон (Вермахт), аз ҷониби роҳбарияти артиш тасдиқ карда шуд.                                                                                                       

Гитлер сабаби асосии ҳамла ба СССР-ро ин тавр маънидод намуд: "Умеди Англия танҳо Руссия ва Америка аст. Агар умед ба Россия барбод биравад Америка низ аз Англия даст мекашад, чун торумори Россия ба пурзӯршавии Япония дар Шарқи дур меоварад. Агар Россия торумор гардад, Англия охирин умеди худро аз даст медиҳад.Он вақт дар Аврупо ва дар Балкан мо ҳукмронӣ хоҳем кард. Пас натиҷатан Россия бояд аз байн бурда шавад. Вақт- баҳори соли 1941. Ҳар чӣ зудтар мо Россияро торумор кунем барои мо беҳтар. Амалиёт, танҳо вақте маъно пайдо мекунад ва натиҷа медиҳад, агар мо бо як зарбаи тезу пурзӯр, тамоми давлатро аз байн бибарем». Тибқи нақшаи амалиёт, қисматии асосии Артиши Сурх, мебоист дар ғарби дарёҳои Днепр ва Двинаи Ғарбӣ торумор мешуданд ва  ақибнишинии онҳо ба шарқи кишвар ҷилавгирӣ мегашт. 

 Дар рӯзи ҳаштуми амалиёт, артиши Олмонӣ мебоист ба мавзеи Каунас, Барановичи, Лвов, Могилев-Подолский мерасиданд. Дар рӯзи бистуми баргузории "Барбаросса" немисҳо ният доштанд ба соҳилҳои Днепр бирасанд. Баъди ин, дар амалиёт тавақуфи бистрӯза пеш меомад, то нерӯҳо аз нав ҷо ба ҷо карда шаванду аскарон дам гиранд ва базаҳои таъминотии нав ташкил гарданд. Дар рузи 40-уми ҳамла бошад, марҳилаи дувуми амалиёт оғоз мегардид. Дар ин марҳила немисҳо мебоист Москва, Ленинград ва Донбасро ишғол мекарданд. Диққати махсус ба ишғоли Масква дода мешуд. Фармондеҳии олмонӣ гумон дошт, Артиши Сурх барои ҳимояи Маскав тамоми нерӯҳои боқимондаи худро мепартояд ва ин ба онҳо имконият медиҳад, дар як муҳориба онҳоро торумор кунанд. Тибқи нақша, дар интиҳои амалиёт немисхо мебоист ба хати Архангелск-Волга-Астрахан мерасиданд. 

"Марита" - таъхири думоҳа

    Фюрер мӯҳлати наздиктарини амалиётро 15 май муайян кард, аммо рӯйдодҳо дар Балкан ва Юнон мӯҳлати баргузории амалиётро ба ақиб партофт. Иттифоқчии Фюрер дар Аврупо, Итолияи фашистӣ он шабу рӯз ба Югославия ва Юнон лашкаркашӣ кард. Аммо лашкари Муссолинӣ баъди чанде торумор гашта, Гитлер маҷбур шуд, ба кумаки иттифоқчиаш биёяд.

Чоршанбе, Июн 17 2020

 

12 июни соли 1936 дар тамоми матбуоти Иттиҳоди Шӯравӣ лоиҳаи Сарқонуни нав, ки бо Сарқонуни сталинӣ маъруф аст, барои муҳокимаи мардумӣ рӯи чоп омад. Ин дуввумин Сарқонун дар СССР ба шумор рафта, дар он як қатор дигаргуниҳои ҷиддӣ дар ҷомеаи шӯравӣ роҳандозӣ гардиданд. Муҳокимаи Сарқонуни нав 6 моҳи расо идома дошта, дар муҳокимаи он барои аввалин бор 75 млн нафар аҳолӣ ширкат варзиданд. Ба комиссияи Сарқонун 1,5 млн пешниҳодот, иловаҳо ва таҳрирот ироа гашта, ҳамаи онҳо низ дар матбуоти даврӣ нашр гардиданд. Албатта пешниҳодот, ки ба сиёсати ҳизби болшевикӣ мухолиф буданд (аз қабили иҷозаи моликияти хусусӣ ва барҳам додани колхозҳо) нашр намегардиданд ва дар бойгони зери тамғаи “тақризи душманона” нигаҳдорӣ мешуданд. 

Зеркомиссиюн

7 феврали соли 1935 Кумитаи Иҷроияи Марказӣ (КИМ) комиссияи Конститутсиониро бо сарварии Котиби КМ ВКП(б) Иосиф Сталин ва 12 зеркомиссиони онро таъсис дод. Бо ин кор дар аввалин кишвари Шӯроҳо дигаргунии ҷиддии сиёсӣ қабули Сарқонуни нави кишвар оғоз гардид. Сарқонуни нав ба андешаи муаллифонаш мебоист як давраи ҷиддии таърихи ҳукумати Шӯравӣ, яъне сохтмони сотсиализмро дар як кишвар инъикос мекард.                                                                                                               

Худи Сталин бевосита дар кори қабули Сарқонун ширкат варзид ва бархе Бухаринро низ муалифи қисми асосии матни Сарқонуни нав меҳисобанд. Сарқонуни нав дар Иттиҳоди Шӯравӣ 6 декабри соли 1936 қабул карда шуд ва 7 декабр матни пурраи он расман дар нашрияи “Известия”-и КИМ таҳти рақами 283 чоп гардид. Сарқонуни нав бори аввал дар таърихи ҳукумати Шӯроҳо ба ҳамаи шаҳрвандон ҳуқуқи баробари интихоботи муҳаё кард. Ва овоздиҳиро низ пинҳонӣ намуд. Ба ҳамаи шаҳрвандон ҳуқуқ ба меҳнат ва истироҳат, таъминоти моддӣ дар пирӣ ва беморӣ, ҳуқуқ ба гирифтани маълумоти олӣ дода шуд. Инчунин озодии виҷдон, сухан, матбуот, ҷамъомаду гирдиҳамоиҳо, масунияти шахсият ва сирри мукотиба эълон карда шуд.

Тағйири принсипҳо 

Сарқонуни нав аз 13 боб ва 146 модда иборат буд. Сарқонуни пешии Иттиҳоди Шӯравӣ, ки соли 1924 қабул гардида буд банди махсуси диктотураи пролетариатро доро ва бо ин роҳ танҳо коргару деҳқонро соҳибмулк медонист

Чоршанбе, Июн 10 2020

4 июни соли 1956 Департаменти Давлатии ИМА маърӯзаи "махфии" Никита Хрушёвро, ки "Бобати шахсиятпарастӣ ва авомили он" ном дошт ва дар Анҷумани ХХ-уми Ҳизб қироат гардида буд, рӯи чоп овард. Матни пурраи ин маърӯза бошад худи ҳамон рӯз аз минбари радиои "Аврупои Озод" қироат карда шуд. Маърӯзаи Хрушёв як таҳаввуле дар зеҳнҳои ходимони ҳизбӣ ба вуҷуд овард. Дар СССР барои бори аввал буд, ки  роҳбарияти олии ҳизбӣ роҳбари собиқи худро сиёҳ карда, падидаеро бо номи "шахспарастӣ" ошкор намуд.

Репрессияи тарафдорони Сатилн

Хрушев то соли 1955 тавонист бо ёрии ҳарбиён мухолифини худро маҳв кунад ва собиқадорони собиқи ҳизбӣ монанди Берия, Молотов, Маленков, Каганович ва одамони ба онҳо содиқ, ки ба Сталин наздик буданд, кушта ё ба ҳошия ронда шуданд. Дар арафаи баргузории Анҷуман раванди сиёсӣ дар СССР ба демократикунонии тамоми ҷомеа равона гардида буд. Бӯи озодӣ дар ҳамаи ҷомеаи шӯравӣ танинандоз шуд. Раванди озодтар ва демократитар шудани ҷомеа пеш аз ҳама ба он бастагӣ дошт, ки дар СССР он шабу рӯз ба вазифаҳои роҳбарикунанда дар роҳбарияти олии ҲК ва ҳамчунин роҳбарияти ҳизб дар ҷумҳуриҳо одамони нав таъин мегардиданд. Ин одамон маъмулан аз "гвардияи кӯҳна" фосила доштанд ва бо ҷиноятҳои низоми сталинӣ алоқаманд набуданд. Маҳз ин падида, сабаби фаъол гардидани афкори умумӣ шуд ва Хрушёв маҷбур буд бобати шахспарастии собиқ назари ҳизбро муаян кунад ва шахспарастии Сталинро ифшо кунад. 

Асоси маърӯза 

Тирамоҳи соли 1955 Никита Хрушев ҷаласае орост ва ба он теъдоде аз роҳбарони олирутбаи ҳизбӣ даъват гардиданд. Дар ин ҷаласа Хрушев тасмим мегирад ҷиноятҳои Иосиф Сталинро ба вакилони Анҷумани дар пешистодаи ХХ-ум нақл кунад. Молотов, Маленков ва Каганович зидди ин иқдоми Хрушев мебароянд, аммо ба таъбире гапашон ба Никита намегузарад.       

 Дар баробари ин, солҳои 1954-1955 дар СССР комиссияҳои гуногун оиди баррасии парвандаҳои ҷиноии шаҳрвандони шӯравӣ, ки замони Сталин беасос айбдоршуда буданд, фаъолият мекарданд. Ин комиссияҳо дар рафти кори худ камбудиҳои зиёдеро ошкор карда, аввалҳои моҳи феврали соли 1956 натиҷаҳои кори худро ба Раёсати КМ ҲК пешкаш намуданд. Дар рафти кори худ ин комиссияҳо муаян карданд, ки ҷазодиҳии оммавӣ, ҷаъли аснод, шиканҷа, нобудкунии беамони фаъолони ҳизбӣ, бевосита аз ҷониби худи Сталин тайид мегардиданд.     

Чоршанбе, Июн 03 2020

Коммунаи Париж, ки расо 150 сол муқаддам маҳв гардид, то ҳанӯз дар олам инқилоб мекунад. Револютсияи ленинӣ, инқилобҳои Кубаву Аргентинаву Чилӣ, Испанияву Германия, Либияву Ирону Афғонистону Чину Ветнаму Камбоҷаву Мочин паёмади ҳамон коммунаанд, ки мардум дарк кард, бе шоҳу феодалу ғуломдорон низ метавон ҳукм ронд. Ин матлаби мо муруре бар ҳамон фоҷеаи 150 сола пеш аст. Мо Метавонем!

 28 майи соли 1871 дар пойтахти Фаронса, шаҳри Париж охирин сангаи Коммунаи Париж-аввалин кӯшиши синфи коргар барои барқарорсозии ҳукумати худ торумор карда шуд. Замони СССР дар аввалин кишвари Шӯроҳо дар тақвимҳои рӯдеворӣ як рӯз (18 март) ба рӯзи Коммунаи Париж ихтисос дода шуда буд. Аммо бештари мардум дар бобати ин Коммуна огоҳии зиёд надоранд.Танҳо огоҳтаринҳо медонистанд, ки он 72 рӯз арзи вуҷуд намудааст ва коммунарҳо дар қабристони Пер-Лашези Париж парронда шудаанд. Аммо ин коммуна аз куҷо пайдо шуд ва чаро ҳама чиз бо хунрезиву қатли омм ба итмом расид, барои бисёриҳо муаммост.

Асорати император

Оғози Коммунаро бисёриҳо ба ҷанги Фаронсаву Олмон дар соли 1870 рабт медиҳанд. Императори фаронсавиҳо Наполеони III ба гумони ин, ки немисҳоро зуд танбеҳ медиҳад, бо Олмон вориди ҷанг шуд, аммо кор комилан ранги дигар гирифт. Немисҳо фаронсавиҳоро торумор карда, худи императорро ба асорат гирифтанд.                                                                                                                   

  Асорати император дар пойтахти Фаронса шурӯ ғавғое барпо кард ва мардуми Париж моҳи сентябри соли 1870 даст ба инқилоби навбатӣ заданду дар натиҷаи он инқилоб Фаронса ҷумҳурӣ эълон карда шуд. Аммо немисҳо, ки бо кишвари Фаронса меҷангиданд ва барояшон ҳеҷ фарқе надошт, ки сохти давлатдории ин кишвар императорист ё ҷумҳурӣ ба ҳуҷуми худ идома доданд ва баъди чанде Париж ба муҳосира гирифта шуд. Дар шаҳр гуруснагӣ оғоз гардид. Барои рафъи  гуруснагӣ ҳукуматдорони Париж горди миллиро таъсис доданд, Ба ин горд хоҳишмандонро ба ивази озуқаи ҳаррӯза қабул мекарданд ва баъди чанде теъдоди нерӯҳои горди нав ба 300 ҳазор нафар расид.                                              

Моҳи январи соли 1871 тарафҳо билохира барои имзои муоиддаи сулҳ розӣ шуданд. Немисҳо талаб карданд, ки тамоми нерӯҳои мусаллаҳ дар дохили Париж халъи силоҳ гарданд, аммо Горди миллӣ ин талаби немисҳоро қотеъона рад кард.

  •  << 
  •  < 
  •  1 
  •  2 
  •  3 
  •  4 
  •  5 
  •  6 
  •  7 
  •  8 
  •  9 
  •  10 
  •  > 
  •  >> 
саҳ 1 аз 38

Китобҳо

Flag Counter