ХАБАРИ ДОҒ
Чоршанбе, Июн 22 2022

Алоқамандӣ бо ҷадидизм

Бозгашт

Дар замони ҳозира, бавижа тайи ду даҳсолаи охир бо дигар шудани вазъи сиёсӣ дар ақсои олам ва бунёди як зумра ташкилоту созмонҳои ҷамъиятиву сиёсӣ ҳаракатҳои солҳои 20 – уми асри гузашта, таъсиси ҳаракати ҷавонбухориён дар Бухоро пеши назар меорад. Аз ин рӯ, ин раҳ қобили қабул донистем, аз ташкил ёфтани гурӯҳҳои ҷавонбухориён ёд орем. Зеро ба назар он солҳо ва имрӯз ҳам ағлаби чунин созмонҳо бо ёрии давлатҳои хориҷии манфиатҷӯ худро ғамхору шоистаи даврон нишон додан мехоҳанд.

 

Тақлид

Ҳаракати ҷавонбухороиёнро аслан иштирокчиёни ҳаракати буржуазӣ – миллатчие, ки дар аморати Бухоро соли 1916 ба вуҷуд омада буд, ташкил медод. Пайдоиши ҷавонбухориён бо ҷадидизм иртибот дорад. Аввалин ҷадидони Бухоро, ки талабагони мадрасаҳо буданд, худро «ҷавонон» ё «ҷавонфикрон», қисми дигарашон дар таъсири ҷавонтуркони Туркия худро ҷавонбухориён унвон мегирифтанд.

То ғалабаи Револютсияи Феврал (1917) дар Россия ҷавонбухориён асосан бо корҳои маърифатӣ шуғл варзида, дар Бухоро ва ҳаволии (гирду атрофи) он мактабҳои усули нав созмон доданд. Зеро ҷадидони Бухоро зидди усули схоластикии таълим дар мадрасаҳо буданд.

 

Тарғиб

Солҳои 1912 – 1913 ҷавонбухориён аввалин газетаи тоҷикии «Бухорои Шариф» ва газетаи ӯзбекии «Тӯрон» - ро ба табъ расонданд. Як гурӯҳ ҷавонбухориён аз ҷавонтуркони Туркия ақидаҳои пантуркистиро қабул намуданд. Баъзе муллоён, савдогарон, табибон ва намояндагони дигар табақаҳо низ ба ҷавонбухориён пайвастанд. Ҷавонбухориён аз аввали фаъолияташон ба муқобилати сахти иртиҷоъпарастон (реаксионерони ашадӣ) дучор омада, пинҳонӣ амал мекарданд. Аз ин рӯ, фаъолияти ҷавонбухориён ягона ҳаракати оппозитсионӣ бар зидди сохти амири Бухоро маҳсуб меёфт. Баъди ғалабаи Револютсияи Феврали 1917 савдогарон – роҳбарони ҳаракати ҷавонбухориён фаъолияти маърифатчигиро

Чоршанбе, Июн 15 2022

 

5 августи соли 1936 мувофиқи Қарори Комитети Марказии ПК (б) РСС Тоҷикистон ва Совети Комиссарони Халқи ҷумҳурӣ дар Хоруғ Театри вилоятии давлатии драмаи мусиқӣ кушода шуд, ки режиссёри он Шариф Бақоев буд. Асоси онро иштирокчиёни кружоки ҳаваскорони санъати вилоятӣ ташкил намуданд.

Театри Хоруғ аз аввалин ҳайатҳои эҷодии касбии тоҷик аст. То соли 1958 Театри мусиқӣ ва аз соли 1958 то 1994 Театри драмаи мусиқӣ мазҳакавии ба номи Абуабдуллоҳ Рудакӣ ном дошт.

Театр фаъолияти худро аз барномаҳои консертӣ ва пйесаҳои якпардагӣ сар карда буд. Дар назди театр оркестр ташкил шуд, ки асосан аз асбобҳои миллӣ иборат буд. Асарҳои эҷодиёти халқ дар шакли аслиашон иҷро карда мешуданд ва барои ин навозандагон, ҳофизон ва раққосони халқӣ ҷалб карда мешуданд.

Минбаъд пйесаҳои «Дохунда» (аз рӯи романи Садриддин Айнӣ), «Сарҳадчиён»-и В. Бил – Белосерковский, «Аршин мололон» - У. Ҳоҷибеков, «Қасам» ва «Хари муқаддас»-и С. Саидмуродов ба саҳна гузошта шуда буданд. Дар натиҷаи офаридани намоишҳои нав ба нави замонавӣ театр тамошобинони зиёдеро ҷалб менамуд. Тобистони соли 1937 артистони театр дар намоиши эҷодиёти халқҳои Тоҷикистон дар Москва иштирок доштанд.

Соли 1941 дар Даҳаи адабиёт ва санъати халқи тоҷик дар Москва иштирок ва бомуваффақият ҳунарнамоӣ кард. Моҳи сентябри соли 1946 дар пойтахти ҷумҳурӣ – шаҳри Сталинобод азназаргузаронии 1 – уми санъати Помир барпо шуд. Дар азназаргузаронӣ театри вилоятии Хоруғ спектакли М. Миршакар «Қишлоқи тиллоӣ» ва «Гунаҳкорони бегуноҳ»-и А. Н. Островскийро намоиш дод. Театри Хоруғ дар байни театрҳои ҷумҳурӣ аввалин шуда ба драматургияи А. Н. Островский рӯ оварда буд. Ин озмун комёбиҳои намоёни театрро дар такмили санъати театри касбии вилояти Бадахшони Кӯҳӣ намоиш дод. Соли 1947 режиссёри театр Меҳрубон Назаров пйесаи М. Миршакар «Тошбег ва Гулқурбон»-ро ба саҳна гузошт. Мусиқии ин намоишро бастакор Н. Қурбонҳусейнов навишта буд. Спектакл солҳои зиёд намоиш дода шуд.

Соли 1951 хатмкардаи шуъбаи режиссёрии Институти театрии Ленинград ба номи А. Н. Островский, Ф. М. Тошмуҳаммадов саррежиссёри театр таъин мешавад. Вай чунин намоишҳоро ба саҳна гузошта буд:

Чоршанбе, Июн 08 2022

 

Ба муносибати 100 – солагии ташкилоти пионерӣ

 

Хазинаи боэътимод, Университети (хазинаи) кадрии беминнати давлат

 

Худидора

Бо барҳам хӯрдани давлати абарқудрати шуравӣ қариб сад дарсад ташкилоту муассисаҳои давлативу ҷамъиятӣ бо баҳонаи эъмори демократия ва таъсиси ҷумҳуриҳои алоҳида барҳам хӯрданд. Ҳоло он ки замони шуравӣ ташкилоту ниҳодҳои манфиатбахш зиёд буданд. Ва яке аз ниҳодҳои пураҳмият ташкилоти пионерӣ маҳсуб меёфт.

Хушбахтона пас аз соҳибистиқлолии Тоҷикистон ниҳоди мазкур бо ранги дигар дар кишвар арзи вуҷуд кард. Аммо он ба пояи ташкилоти пионерии замони советӣ муваффақ нагаштааст. Ё агар хуб бошанд ҳам дастгоҳи таблиғотии кишвар дар таблиғи он ба таври шоиста заҳмат намекашанд. Аз рӯи ақл бояд ҳар он чийе ки манфиатовар ё ба қавли дигар натиҷаи некбахшанда рӯ намегардонанд…

Пионер (франсузӣ pionnier - оғозкунанда), аъзои ташкилоти умумииттифоқии пионерӣ ба номи В. И. Ленин ва як қатор ташкилотҳои демократии бачаҳо дар мамлакатҳои хориҷа.

Бори аввал гурӯҳи коммунистии бачаҳо, ки соли 1922 дар Москва ташкил ёфт, номи пионерро гирифт. Қабул ба сафи пионер ба таври ихтиёрӣ гузаронда мешавад. Талаботи ташкилоти пионерӣ ба пионер, барномаи фаъолияти он дар ваъдаи тантанавии ҳангоми қабул дар шиори

«Дар мубориза ба кори Партияи Коммунистии Иттифоқи Советӣ тайёр бош!» ва ҷавоби «Доимо тайёр!» ифода шудааст.

Пионер рамзи револютсионии худ – байрақи сурх, байрақча, галстуки сурх, нишон, атрибутҳо – шайпур, нақора, форма (бо нишонҳои мухталиф); маросимҳо – салют, саф кашидан, линейка, баровардан ва барафроштани байрақ ва ғайра, бозиҳои анъанавии пионерӣ, идҳо ва ғайраро дорад.

 

Гурӯҳҳои синнусолӣ

Дар ташкилоти пионерӣ 3 гурӯҳи синну соли пионерӣ: 10 – 11 сола, 11 – 12 сола ва 13 – 15 сола ҳаст. Пионер дар қайди отряде меистад, ки дар синф ё ҷои истиқомат ташкил шудааст.

Чоршанбе, Июн 01 2022

4 ИЮНИ СОЛИ 1925 БЮРОИ СИЁСИИ КМ РКП (Б) ДАР БОРАИ СОХТМОНИ РОҲИ ОҲАНИ ТИРМИЗ – ДУШАНБЕ ҚАРОР ҚАБУЛ КАРД.

Сохтмони роҳи оҳани Тирмиз – Душанбе дар мубориза барои роҳсозӣ дар Тоҷикистон нақши бағоят калон бозид. Сохтмони роҳи оҳани мазкурро ҳанӯз дар солҳои 1923 – 1924 Ҳукумати Республикаи Халқии Советии Бухоро ба миён гузошта буд. Ҳайати вакилони РАСС Тоҷикистон дар съезди 1 – уми ПК (б) Ӯзбекистон, 6 – 12 феврали соли 1925 чунин таклиф ба миён гузошта буд.

Ҳукуматҳои РСС Ӯзбекистон ва РАСС Тоҷикистон дар нимаи дувуми моҳи феврали соли 1925 ба Бюрои Сиёсии КМ РКП (б) муроҷиат карда буданд, то ба сохтмони роҳи оҳани Тирмиз – Душанбе иҷозат диҳад ва ёрии зарурии моддӣ расонад.

4 июни соли 1925 Бюрои Сиёсии КМ РКП (б) дар бораи сохтмони роҳи оҳани Тирмиз – Душанбе қарор қабул кард. 16 апрели соли 1926 СММ – и СССР дар бораи сохтмони роҳи оҳани Тирмиз – Душанбе (дарозиаш 225 км) қарор қабул намуд. Сохтмони тамоми роҳи оҳани мазкур барои 4 сол муқаррар гардид.

23 феврали соли 1927 Бюрои Сиёсии КМ ВКП (б) бо сардории Валериан Владимирович Куйбишев «Дар бораи давоми додани сохтмони роҳи оҳани Тирмиз – Душанбе» қарор қабул намуд. Дар ин қарор гуфта мешавад, ки сохтмони роҳи роҳани мазкур дар муддати солҳои 1928 – 1939 ба охир расонда шавад. Ба Комиссариати халқии почтаю телеграф ва Госплани СССР супориш дода шуда буд, ки ин роҳи оҳан ба рӯйхати роҳҳои навбати якум дохил карда шавад.

Дар солҳои 1926 – 1927 ба сохтмон аввалин муҳандисони бинокор ва коргарони баландихтисос омаданд. Сохтмон дар шароити ниҳоят душвор давом мекард.

Чоршанбе, Май 25 2022

 «Се чиз пойдор намонад: мол бе тиҷорат

ва илм бе баҳс ва мулк бе сиёсат».

                                                                    Саъдӣ

 

ЛАҚАЙ ҚАРМИШЕВ

Ин ном дар арсаи сиёсии Тоҷикистони шуравӣ аз миёнаи солҳои 50 – уми асри гузашта рӯ зад ва дар зарфи чиҳил соли он дар фазои иттилоотии кишвар дар гардиш буд. Дар ин давра ҳукумати вақт ва мардум ӯро чун шахсияти воқеӣ, раҳбари кордони давлатӣ ва ҷамъиятӣ, абармарди арсаи сиёсат шинохтанду эътироф намуданд. Фарзанди қобили хонаводаи кӯҳистони ҷануб аз доираи мактаби ибтидоиву ҳафтсола то ба қуллаҳои баланди давлатии ҳукумати шуравӣ қомат афрошт.

Ин марди наҷибу номварро аз солҳои 60 – ум медонаму эҳтиромашро қоилам. Аз даврае, ки ӯ директори совхози гӯсфандпарварии «Кангурт» - и собиқ вилояти Кӯлоб буд. Ҳамасола ману додарам, се моҳи таътили тобистонаро дар деҳаҳои Найистону Оби Ширин, дар хонаи бузургбародарони модарам мегузарондем. Рӯди дар тобистон камоби Тоҳир (Бурдон) макони калағутзанӣ ва моҳидориамон буд. Давоми рӯз УАЗ – ики директори совхоз Лақай Қармишевро то ба чанд бор дида ҳавас мебурдем. Ҷавонмарди босалобату бошавкат бо мӯйҳои қиргуни мавҷдораш ба зарба метофт.

Бо тақозои замон, соли 1989 ба симати нозир – корманди дастгоҳи марказии Комитети назорати халқии ҶШС Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе ба фаъолият пардохтам. Бароям хушоянд буд, ки Лақай Қармишев солҳои 1972 – 1984 роҳбари аввали ин ниҳоди калидии ҷумҳурӣ буд ва дар зарфи 12 соли раҳбарӣ обрӯву манзалати ташкилот ва кормандонашро бамаротиб боло бурд. Аз боби мартабаи роҳбарӣ, бузургманишӣ ва эътибори ин марди даврон байни кормандони солор зиёд мегуфтанд. Аз хусуси эҳтиром гузоштан ба кормандони қаторӣ, эътирофи ҳамкорон, муносибати мақомдорони сатҳи аввали вазорату кумитаҳо, идораву муассисаҳои давлатӣ бо инспекторони кумита, ҳифзи моликияти ҷамъиятӣ ва ҳоказо қиссаҳои зиёд дар миён буд. Бо ин ҳама баробар иқрор мекарданд, ки ин шахсияти босубот воқеан, сиёсат дошт.

Чоршанбе, Май 18 2022

 

Солҳост, ки дар хусуси диловарии ҷанговарони Ватани паҳновари шуравӣ, бавижа тоҷикону тоҷикистониён дар корзори Ҷанги Бузурги Ватании соли 1941 – 1945 хома мекашам. Ва ин мавзуъ доманаи чиҳил сол бо ман ҳамрадиф гаштааст. Ошноҳо ва нафарони огаҳ ҳини дидору нишастҳо бештар аз ин боб сухан меороянд.

Ин раҳ низ гуфтори ёрон аз мавзӯи болозикр ғел хӯрд. Возеҳтараш аз сарбозони зӯрманде, ки дар ҷабҳа аз як по маҳрум монданд. Гуфтам, аз наздикони банда ва хонаводагӣ Сафар Ғаюри кангуртӣ, баъдан раиси хоҷагии ҷангали ноҳияи Данғара ва Ҷалол Маташи ургутӣ, корманди соҳаи бонкдорӣ дар ноҳияҳои Кангурт, Балҷувон, Даштиҷум ва ниҳоят хазинадори шифогоҳи Қарияи Боло бо протез (пои сунъӣ) мегаштанд. Дар ҷабҳаи кор низ обруманд буданду сазовори ҳурмату эҳтироми умум.

- Насли калонсол, онҳое ки дар замони шуравӣ умр ба сар бурдаанд, китоби «Достони марди ҳақиқӣ» - и нависандаи ҷаҳонзеб Борис Полевой ва филми ҳамномашро дар бораи ҳавонаварди советӣ, Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ Алексей Маресевро хуб медонанд, - гуфт Наимҷон.

Устод Давлатхӯҷа Назиров, доктори илми фалсафа, профессор, ки дар маҳфил ҳузур дошт, - фаҳмонд, Алексей Петрович Маресев командири звенои полки авиатсияи қиркунанда, ёрдамчии командири полк ва штурмани полк ҳанӯз дар аввали ҷанг 4 самолёти фашистонро маҳв намуда буд. Моҳи марти соли 1942 самолёти Маресев дар набарди ҳавоӣ оташ гирифт. Бо парашют ба замин фуромад. Фурудгоҳаш дар маҳалли ишғолнамудаи гитлерчиён буд. Маресеви сахт маҷруҳшуда 18 шабонарӯз гаваккашон ба хатти фронт расид.

Баъд аз ампутатсияи ду пой (аз зону поён) бо протез роҳ гаштанро омӯхт ва бо хоҳиши худаш моҳи июни соли 1943 ба саф баргашт ва дар ҷангҳои ҳавоӣ боз 7 самолёти душманро зада ғалтонд. Боқӣ худатон китоб хонед…

- Ман, Ғаюр Сафарро мешинохтам, марди ҳақиқӣ буданд, суханашро идома дод онҷониб. Дувумиро намедонам, аммо бо ҷавонмарде ошноӣ ва қаробат доштам, ки аз ду пой, дар он ҷанг маҳрум мондаву як умр бо протез мегашт. Ӯро ном Ғиёс Раҳмонов, сокини деҳаи Қизил Муҳоҷири ноҳияи Фархор буд.

  •  << 
  •  < 
  •  1 
  •  2 
  •  3 
  •  4 
  •  5 
  •  6 
  •  7 
  •  8 
  •  9 
  •  10 
  •  > 
  •  >> 
саҳ 1 аз 52

Китобҳо

Flag Counter