ХАБАРИ ДОҒ
Панҷшанбе, Нояб 26 2020

Имрӯз аз таъсисёбии яке аз рӯзномаҳои кӯҳанбунёди мамлакат-«Народная газета» 95 сол пур шуд. 

  Ҳайати эҷодии Газетаи мардумии СССР тамоми ҳамкорон-журналистони пуркору заҳматкаши ин рӯзнома ва сармуҳаррири «Народная газета» Маҳбуба Камоловаро бо рӯзи таъсисёбии рӯзнома табрик гуфта, ба эшон дар фаъолияти минбаъдаи эҷодӣ муваффақият ва комгорӣ орзуманд аст. Бигузор қаламатон ҳамеша тез ва нишонрас бошад!

Муборак бошад!

 

    «Народная газета» — печатный орган Правительства Республики Таджикистан, издание на русском языке. Выходит с 25 ноября 1925 года.

   9 сентября 1991 года Верховный Совет Таджикской ССР принял Постановление «О провозглашении государственной независимости Республики Таджикистан». Свершилось выдающееся событие в истории таджикского народа. В тот же день 9 сентября 1991 года Госкомпечати республики выдал редакции «Народной газеты» свидетельство № 129 о новом статусе издания. С этого дня газета «Коммунист Таджикистана», основанная в октябре-ноябре 1925 года, сменив название, обрела независимость от своих былых учредителей. Два несопоставимых по значимости и масштабам события просто удивительным образом совпали. Так начался этап новой истории независимого таджикского государства и одной из первых газет страны. Сегодня трудно в это поверить, но когда-то наша газета действительно играла заметную роль в формировании общества и человека, одновременно выступая в роли летописца становления молодой Таджикской республики образца 20-х годов.

   Первый ее номер вышел к восьмой годовщине Великой Октябрьской социалистической революции. Учреждена газета была 18.10.25 г. постановлением оргбюро КП(б)У в Таджикской АССР и называться она стала «Советский Таджикистан». Осмыслив необходимость выпуска республиканского издания на русском языке, в 1925 году секретариат оргбюро КП (б) Узбекистана в Таджикской АССР принимает решение об издании газеты «Советский Таджикистан». В первые годы своего существования газета активно освещала борьбу с басмачеством, внося свой вклад в ликвидацию неграмотности, продвижение реформы таджикского образования, коллективизации и индустриализации в стране. Газета выходила до 1927 года. Затем в силу материально-технических причин ее выпуск был приостановлен на два года и возобновлен в 1929 году. Для этого вновь было принято Постановление секретариата обкома КП(б)У в Таджикской ССР, датированное 09.10.29 г. Его подписали председатель Ш. Шотемур и секретарь Христов. («Из истории культурного строительства в Таджикистане», в двух томах, Д., изд. «Ирфон», т.1 -1966 г., т.2 — 1972). Газета вышла к 12-й годовщине революции, т.е. 7 ноября 1929 года с прежним названием «Советский Таджикистан» и начала развиваться как русскоязычное партийное издание: стала ежедневной, расширился ее охват, тем самым стал расти тираж: если в 1929 году он составлял около 700 экземпляров, то в 1932 году он вырос до 10 тыс. В 1930 году издание было переименовано в «Коммунист Таджикистана». Второй раздел этой главы «Коммунист Таджикистана» в годы Великой Отечественной Войны» посвящен вкладу газеты в пропаганду и организацию тыловой работы во время Великой Отечественной Войны. После войны издание сыграло важную роль в освещении периода восстановления народного хозяйства.

   Кстати, довольно продолжительное время, вплоть до 70-х годов ХХ века, днем рождения газеты было принято считать 7 ноября 1929 года. Руководствовались при этом вторым Постановлением, не подозревая о существовании первого. Получилось так, что в 1969 году газета отметила свое 40-летие, а спустя шесть лет, уже в 1975-м праздновала 50-летний юбилей. В промежутке между этими датами обнаружили в пыльных архивах другое Постановление о дне рождения газеты. После этого открытия историю газеты пришлось скорректировать. Отсчет пошел с 7 ноября 1925 года.

   В середине 1930 года газета сменила название на «Коммунист Таджикистана».

И надо заметить, название это по тем временам оказалось весьма эффектным. Когда в январе 1955 года газеты «Тоджикистони сурх» («Красный Таджикистан» на тадж. яз.) и «Кизил Тожикистон» («Красный Таджикистан» на узб. яз.) были переименованы с учетом исторических свершений в стране соответственно в «Тоджикистони Совети» («Советский Таджикистан» на тадж. яз.) и «Совет Тожикистон» («Советский Таджикистан» на узб. яз.), тогда русскоязычная газета «Коммунист Таджикистана» сохранила свое название, которое продолжало устраивать всех даже с учетом происшедших радикальных перемен.

   Свое нынешнее название «Народная газета» обрела, как отмечалось выше, 9 сентября 1991 года. Это имя ей дал Н.Н. Кузьмин-тогдашний главный редактор газеты. Правительственное издание Таджикистана «Народная газета» 5 июля 2015 года выпустила свой 20-тысячный номер за свою 90-летнюю историю.

 

 

 

Чоршанбе, Нояб 25 2020

 Бону Сурайё Қосимова:  ман ишқро танҳо дар суханҳои ширин не, балки аз нигоҳи пур аз меҳру муҳҳабат ва  кирдорҳои шахс мебинам....  

Дирӯз бо сарояндаи маъруф, бонуи хушдилу хушгил, хушовоз Сурайёбону Қосимова-примадонаи тоҷик вохурдем. Аз нигоҳи ман пас аз оила барпо кардан бону Сурайё зеботар, ҷавонтар ва пурҷилотар гаштааст. Ишқ ба бону неруи тоза бахшидааст.  

Сурайё интернетро ба ларза даровард

 Пас аз оиладор шудани бону Сурайё  мардуми бе кор ҳамарӯза тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ дар бораи ин оилаи маъруф гап мезананд. Баъзе нафароне ҳастанд, ки бо суханони нек бонуро табрик менамоянд ва ҳастанд нафарони ҳасуде, ки баръакс бадбинона табрик  менамоянд ва сухани пасту баланд менависанд. Аз бону Сурайё пурсидам, ки Шумо дар ин бора чи фикр доред? Ва оё пас аз гапҳои таҳқиронаи мардум асабатон хароб намегардад? 

Дар ҷавоб бону бо лабханд иброз намуд, ки  “чашмони ошиқ кӯр аст, гӯшҳояш кар, ба гапҳои сахт аҳамият намедиҳам ва мехоҳам 1 чизро қайд намоям, ки пас аз хоҳ суханони бад хоҳ нек, ҳеҷ вақт дӯстдории ман нисбати мухлисонам кам намегардад. 

Бинед, вақте аз ишқи Юсуф Зулайхо маъюс гардид, мавриди имтиҳон қарор гирифт ва чун Худо дид, ки ишқи Зулайхо нисбат ба Юсуф пок ва безарар аст онҳоро якҷо намуд. Дар дунёе, ки мо ҳаёт ба сар мебарем вақтамон хело кутаҳ аст аз ин рӯ ман дар шоҳраҳаи зиндагии худ тасмим гирифтам, ки ошиқ шавам.  Чандин солҳо ман аз сабаби дилафгорӣ бемори бистарӣ будам, акнун, ки ошиқ гаштам саломатиам низ хубтар гашт. Ҳой, мардум, ишқ инсонро ҷавон мекардааст! Ишқ дарду ғамро аз даруни инсон пок мекардааст ва ба ҷойи дард додан шифо мебахшидааст...

Гули бехор заҳмати боғбон аст

 Дар 1 маърака духтари азизи Сурайёбону Қосимова, Фарзонаи Хуршед гуфта буд, ки гули бе хор аз заҳмати боғбони меҳнаткаш аст.  Агар  гул хор дошта бошад аз дасти боғбон зебо мегардад, аммо гули бе хор аз беаҳамиятии боғбон хору хазон мегардад.  Имрӯз ман нав суханҳои Фарзонаро дарк кардам, чун худ бо чашми хештан дидам, ки дар ҳақиқат акои азизи мо Пулод бонуи гулдасти тоҷик- Сурайё бону Қосимоваро ҷавон кардааст.

 Мехоҳед ҷавон бошед шавҳари ҷавон гиред

 Бону Сурайё аз пештара дида ёштар ва зеботар гаштааст. Ӯ гуфт “Чигунае, ки аз ишқи Юсуф Зулайхо ҷавон гашт, ишқи Пулодам қалби Сурайё ва худи маро низ ҷавон кард. Аз ин ру ҳамеша ошиқ бошед!”.

Омиронаи Сайёф

СССР

 

Чоршанбе, Нояб 18 2020

Ростӣ, намедонам, бо кадом ҷурму гуноҳ Баҳром Иноятзода собиқ раиси Истаравшан ва Кӯлоб ҳабс шудааст?! Мегӯянд аз рӯи 6 банди ҷиноӣ. Хуб, ин кори суд аст, ки муайян намояд ва ҳақро ба ҳақдор расонад. Вале то ҷое ман медонам, ӯ на дар Истаравшан ва на дар Кӯлоб, ки раис буд, ҳатто хона надошт! Дар меҳмонхонаи ҳукуматӣ мезист. Дар Истаравшан коре кард, ки ҳазорсолаҳо хоҳад монд: Ӯ Кохи Муғро, ки худи Зардушт дар он ҷо Оташи Муқаддаси нахустини дини Яктопарастиро афрӯхта буд, новобаста ба бархӯрди бади фанатикҳои маҳаллӣ, сохта ба истифода дод.

Вале аҷиби кор ин аст, ки СССР ин қадар мардумро танқид мекунаду ягон масъул парвое надорад. Фарзи мисол гирем, раиси н. Рӯдакиро, ки атрофи пойтахтро шаб ба гӯристони торик мубаддал месозаду дар хусуси «корномаҳояш» торномаҳои сайтҳои иҷтимоӣ пур шудаанд. Аммо раисро ба ҳадде буруташро табар намебуррад, ки ақаллан чароғеро равшан накард, ки накард...

 

Чоршанбе, Нояб 11 2020

Аз тарафи Ҳукумати кишвар, бевосита зери назари фарҳангҷӯёнаи Пешвои миллат ташкил ва гузаронидани Озмуни "Фурӯғи субҳи доноӣ..." бисёр ҳам иқдоми наҷиб ва саривақтӣ буд. Зеро ин чорабинӣ бори дигар мардумро ба ҷодаи илмомӯзӣ ҳидоят намуда, барои боз ҳам дақиқтару ҷиддитар мутолиа намудани осори бою рангини ниёгонамон мусоидат намуд. Аз тарафи дигар чеҳраҳои нави сухандону сухансанҷ, ровиёну гӯяндагони назму насри чи классик ва чи муосир ошкор гардиданд, ки ин натиҷаҳо назаррас аст. Бахусус, Озмуни имсола, ки дар он номинатсияи шоирӣ илова гардидааст, барои аҳли эҷод имконияти хубест, то намунаи эҷодиёти худро пешкаш намоянд ва ба ин васила ба қавле муаррифӣ шаванд ва ҳунару истеъдоди худро дар ҷодаи шеъру шоирӣ санҷанд.                                                                                                                                                            

Ва аммо баъд…

Камина омӯзгор ҳамзамон даъвои рӯзноманигорӣ мекунам ва дар яке аз деҳоти дурдасти ноҳияи Қубодиён, ки аҳолияш ҳамагӣ ӯзбекзабонанд, кору фаъолият дорам. 2 сол шуд шогирдонро барои Озмун тайёр мекунам. Соли гузашта шогирдонам то сатҳи ноҳия ва имсол бошад то сатҳи вилоят рафта, дар Озмун иштирок намуданд. Ҳарчанд ки дар сатҳи вилоят ҷойи намоёнро ишғол накарданд, аммо барои 1 духтараки деҳотӣ, ки қисми зиёди мардуми ин деҳа ҳатто ба забони тоҷикӣ ҳарфе зада наметавонанд, иштирок дар Озмуни сатҳи вилоятӣ ин худ ғалаба аст.  Вале мутаассифона, заҳмату меҳнатҳои мову шогирдон на аз тарафи маъмурияти муассиса ва на аз тарафи шӯъбаи маорифи ноҳия ҳатто ба як ифтихорнома ё сипоснома ҳам қадр карда нашуд. 

 Чигуна маро мунтазир карданд

Худам низ каму беш ба касби эҷод машғул буда, бо таклифи дӯстону ҳамкорон дар Озмуни "Фурӯғи субҳи доноӣ..." аз номинатсияи шоирӣ иштирок намудам. Мувофиқи шартҳои Озмун ҳар он чи ки талаб шуда буд аз он ҳам зиёдтар ба ҳайати ҳакамон пешкаш намуда, дар Озмуни сатҳи ноҳиявӣ сазовори ҷойи аввал гаштам ва маро барои иштирок намудан дар сатҳи вилоятии Озмун пешбарӣ намуданд. Рӯзи 2 октябр мо ба маркази вилояти Хатлон - шаҳри Бохтар омадем. Баъди интизориҳои зиёд, пас аз нисфирӯзӣ ба мо навбат расид. Мо 4 нафар аз ноҳияи Қубодиён будем ва ҳамроҳи мо аз дигар навоҳӣ низ довталабон иштирок доштанд. Аз сабаби он ки ба ман аз ҳама охирон навбат расид, дар давоми 3 - 4 соат мушоҳида намудам ва дидам, ки ягон нафар довталабе, ки шартҳои Озмунро пурра иҷро кардаву мавриди таваҷҷуҳи ҳакамон гардида бошад, ёфт нашуд. 

Чигуна маро ноумед карданд…

 Баъд аз таҳлилу баррасии маводи пешниҳодшуда ҳакамон ба ман гуфтанд, ки маълум аст, Шумо мутолиа доред, мо Шуморо пешниҳод мекунем. Ман бо табъи болида ба ҳайати ҳакамон барои маслиҳату роҳнамоиҳояшон дар ҷодаи эҷод изҳори сипос намуда, бо онҳо хайрухуш карда, ба ноҳия баргаштам. Мутаассифона, ин хурсандӣ ба нокомиву ноумедӣ анҷомид, зеро рӯзи 26 октябр аз ноҳия хабар доданд, ки 6 нафарро ба ҳузури раиси Вилоят барои қадрдонӣ даъват кардаанд ва дар рӯйхат номи Шумо нест. Сабабашро аз шоир Озаррахш ва Сардори Раёсати Фарҳанги вилоят Аловиддин Абдуллоев, ки аъзои ҳакамон буданд пурсидам, ҳеҷ кадоме аз онҳо ҷавоби аниқ ва қаноатбахш надоданд. Албатта, даъвои калониву шоирӣ надорам, балки дар пайравии бузургони адабиёти классикӣ гоҳе эҳсосоти қалбиву равонии худро рӯи коғаз меорам ва хуб медонам, ки шеъри ман аз камбудиҳо орӣ нест ва ислоҳпазир будани онҳоро ҳайати ҳакамон низ қайд намуданд, лекин гап дар сари он аст, ки агар дар вақташ мегуфтанд, ки маводи Шумо қобили қабул  нест, асло хафа намешудам, баракс бештар масъулият ҳис карда, бар болои худ кор мекардам. Аммо вақте ки шахсро баумед мекуниву охир ба ноумедӣ меанҷомад, хеле дарднок ва аламовар аст.

 

Маҳмудҷони  Абдулаҳад  

 омӯзгор ва рӯзноманигор, 

узви ИЖ Тоҷикистон

 

 

Чоршанбе, Нояб 04 2020

 

Соли оянда аз замони ба дасти хонанда расидани романи ҳаҷвии  “Сагузашти Сафармахсум” 50 сол пур мешавад. Дар ёд дорем, ки   муаллифони ин асар Ҳабибулло Назаров ва Ҷалол Икромӣ баъди чопи роман, бо обрезии муҳаққиқону ҷонибдорону мухлисон  ба осиёби баҳс доир ба кӣ будани муаллифи асосӣ талоши доманадоре баргузор шуда буд.

Ба муҳтавои баҳсҳо наздик нашуда қайд карданием, ки ин асар бо тарзи баён ва қабл  аз ҳама бо самаранок истифода бурдани эҷодиёти шифоҳии халқу ба садои дили мардум наздик буданаш  асари рӯйи дастии бисёриҳо гашта буду дар тӯли ним аср ин ҷаззобияти  худро аз даст надодааст.

Ҳамагон огаҳанд, ки дар идомаи  сужаи ин роман ва саргузашти қаҳрамони он асари Ҷалол Икромӣ “Сафармахсум дар Бухоро” иншо гардид. Мазмуни пйесаи Ато Ҳамдам, ки дар асоси мазмуни ин асар навишта шудаю ба саҳна гузошта шудааст, дар озмунҳои байналхалқӣ соҳиби ҷоизаҳо гардид. Ҳарчанд дар бисёр мавридҳо номи кашшофи нахустину асосии  образи  Сафармахсум аз сатри варақаҳою эълонҳо афтида буданд, симои қаҳамони асарро  дар ин ним аср хонандаю тамошобин ва ашхоси  шунида бо табассум ва хушҳолӣ пеши назар меорад, бо номи ӯ латифаҳо мебофанд.

  Пас, Сафармахсум чӣ гуна симо буд? Офаридаи адиб (адибон) ё шахси воқеӣ ва ё симое, ки бо истифода аз ному лаҳзаҳои    саргузашти он ва  дар асоси эҷодиёти бойи даҳонии халқро офаридаанд? Яъне Сафармахсум гуфтанӣ одам буд ё   онро сохтанд?

Дар як суҳбат устоди азиз, Нависандаи халқии Тоҷикистон Кароматулло Мирзоев таъкид карда буданд, ки нависанда образу воқеаро аз ҳаёт мегирад. Адиб ба ҳодисае, чи кӯчаку чи калон шоҳид мешавад, дар пеши назараш рух медиҳад, аз байни анбӯҳ симоеро мебинад ва дар офаридани ғояи асараш  онро маъқул мешуморад ва дар атрофи ҳамон воқеаю симо ҳунари баёнгарии худро ба намоиш гузошта, онҳоро пурра кардаю мувофиқи мақсадаш тағйир додаву иловаҳо карда асарҳо меофарад.

Ин гуфтаҳои устод ҳақиқати ҳол ва дар талаботи қонунияти илми адабиётшиносӣ аст. Аз ин рӯ, баъди мутолиаи асари  “Сагузашти Сафармахсум” ҳар як хонанда ба худ савол медиҳад, ки оё чунин шахс дар воқеъ дар ҳамон давра буд ё не? Мо ҳам ин саволро пайгирӣ мекардем ва ба он ҷавоб меҷустем  Албатта, медонистем, ки ин образ типпӣ аст, барои нишон додани як гӯшаи ҳаёти иҷтимоии пурмуаммо ва наҷиби замони ибтидои асри гузаштаи халқи тоҷик дар Бухорои Шарқӣ бо усули танзу ҳаҷв иншо шудааст.  

 

Султонмурод Одина,

адиб,

 Корманди шоистаи Тоҷикистон

 

Чоршанбе, Окт 28 2020

 

Б.Ғафуров аз соли 1956 то охири умраш директори Институти шарқшиносии АУ СССР буд. Тадқиқоти олим асосан дар се самт: омӯзиши таърих ва вазъияти ҳозираи ҳаракати миллии озодихоҳии халқҳои Шарқ, сиёсати 

миллии ленинии КПСС, таърихи халқҳои Шарқ ва пеш аз ҳама давраҳои қадим ва асримиёнагии он ҷараён ёфтааст. Ӯ дар ин солҳо чандин мақола, маҷмӯаҳо, ҳуҷҷату дастурҳо интишор намуд, ки ба масъалаҳои инқирози системаҳои мустамликадории империализм ва ташаккули давлатҳои ҷавони мустақили Осиё ва Африка бахшида шудаанд.

Муҳаббат ба Қуръон ва орзуи тавофи Каъба

Падару модари Бобоҷони хурдсол нисбати тарбияи хуби ӯ диққати калон медоданд ва онҳо ҳамчун шахсони босаводу бофарҳанг аз рӯи таълимоти китобӣ рафтор менамуданд. Аз ҷумла, ба фарзанди калонӣ таълимоти хуби диниро низ дода буданд.

Ман 7-уми апрели соли 1990 бо хоҳари калонии Б.Ғафуров-Тоҷинисо Ғафурова сӯҳбати тӯлоние доштам. Дар аснои сӯҳбат, аз ҷумла, гуфтанд, ки модарам Бобоҷон-акаамро бо ояти Қуръон таълим медод. Ва то охири умр бародарам ҳамчун мусулмон ба китоби муқаддастарини мо-Қуръони маҷид муҳаббати бепоён доштанд.

Ҳамин эътиқоду муҳаббати Б.Ғафуров ба китоби мусулмонон Қуръон буд, ки баъди сарвари пажӯҳишгоҳи шарқшиносии Академияи илмҳои СССР шудан (соли 1956), аввалин кӯшиши эшон ҳарчӣ тезтар ба чоп омода кардани Қуръон шуд. Сониян, Б.Ғафуров чун фарзанди мусулмон, аз хурдӣ адо кардани ҳамаи панҷ рукнҳои мусулмониро медонисту риоя мекард. Ва яке аз онҳо тавофи Каъбаро сидқан ва самимона мехост. 

Нахустин ҳоҷӣ-академик-коммунист

Инак, соли 1974 ба ӯ имконият мешавад, ки барои зиёрати хонаи худо Макка ва Мадина ба ҳаҷ равад. То академик Б.Ғафуров ҳеҷ намояндаи мусулмонони шӯравӣ ва ҳеҷ як донишманд ва замоне котиби аввали ҳизби коммунисти ҷумҳурӣ ба ин сафари ҳаҷ нарафта буд. Профессорон З.П.Хоҷаев, Ю.Б.Исҳоқӣ ва дигарон рафтаанд, аммо на тариқи расмӣ. 

Пеш аз сафари ҳаҷ Б.Ғафуров моҳи маи соли 1974 ба сари қабри модар, ба ш.Душанбе омада, сурае аз Қуръон қироат намуд. Ин гӯё як фотиҳаи модар ба писар ба ин сафари муборак буд. Бобоҷон Ғафуров соли 1974 сафари муборакро дар Арабистони Саудӣ аз ш.Ҷадда оғоз мекунад. Подшоҳи онвақтаи мамлакат Файсал Абдулазиз ас-Саудшоҳ эшонро қабул мекунад. Яке аз аввалин суоли шоҳ ин буд, ки «Оё Шумо Каъбаро тавоф карданиед?» «Оё коммунистон ба ин эътиқодманданд?» ва дигар чизҳоро пурсид.

Б.Ғафуров, ки аз Қуръон бохабар буд, бадоҳатан ҷавоб дод:

- Каъбаро тавоф кардан, пеш аз ҳама шарт аст, ҳазрат. Ҳар фарде, ки худро мусулмон мешуморад, бояд аз ҳақиқати ислом бохабар бошад. Мо, ки алҳамдулиллоҳ мусулмон ҳастем, бояд вазифаи мусулмониро аз худ кунем ва аз рӯи нишондоди он амал намоем.

Дар ин сӯҳбат бо шоҳ Файсал Б.Ғафуров ояте аз сураҳои Қуръон оварда, илова мекунад, ки ҳеҷ пирӯзӣ бе дӯстиву рафоқат даст надодааст. Дар ин ҷо ҳадиси ҳазрати пайғамбар алайҳиссаломро оварда гуфтааст: 

«Мӯъминон дар дӯстӣ ва раҳму шафқат монанди як ҷисманд, узве агар ба дард ояд, ҳамаи узвҳои дигар низ дард мекашанд. Мо бояд мамлакатҳои бо ҳам тифоқ бошем, сулҳу салоҳро сиёсати хирадмандонаи худ донем. Каъба, хонаи худо, муқаддастарин ҷои мусулмонони олам аст. Ман, ки фарзанди мусулмон ҳастам, тавофи Каъбаро аз овони ҷавонӣ сидқан ва самимона мехостам. Вале нуқси поям имконият намедод, ки рукни муқаддасотро иҷро намоям. Ҳоло ҳам дар андешаам, ки бо ин пои ланг дар ин синну сол чӣ тавр ҳаҷ мекунам. Оё бо ин пой ба кӯҳи Арафот мебаромада бошам?»

Аз ин сӯҳбат, аз ин ҷавобҳои пурмаъно ва хирадмандонаи Б.Ғафуров 

шоҳ Файсал ба ваҷд омада, як луқмае мепартояд:

- Воаҷабо, агар коммунистон ин хел мӯътақиди дини ислом бошанд, сад офарин!

Баъд шоҳ ба Б.Ғафуров рӯ оварда мегӯяд: - Барои Шумо аробаи дучарха пайдо мекунем ва ба аробача мешинед ва ҳаҷро адо мекунед. Рӯзи дигар зиёрати Каъбаро карданд, баъд ба Миною Муздалифа ва кӯҳи Арафот рафтанд.

Зиёрати ҳаҷ-бақои дӯстии СССР ва Арабистони Саудӣ

Баъди зиёрати Каъба шоҳ Файсал аз сари нав Ҳоҷӣ-академик Б. Ғафуровро қабул кард. Дар ин сӯҳбат Ҳоҷӣ Бобоҷон тавассути китобҳои хондаи худ аз рӯи «Таърихи Табарӣ», «Таърихи масъудӣ»-и Байҳақӣ, «Равзат-ус-сафо»-и Мирхонд оид ба таърихи дини ислом, ҳаёти Муҳаммад-Расули худо нақл мекунад. Яъне аз маълумотҳои аз китоби ниёгон ва махсусан модари босаводи худогоҳаш гирифтааш дар ин сафар кор дод. 

Барои Б.Ғафуров ҳаҷ на фақат ибодат, балки як анҷуманест, ки тамоми мусулмонони олам дар он ҷо мусоҳиб мешаванд. Устод чун донандаи хуби Қуръон аз сураи «Бақара» ояти 196 огоҳ буд, ки мегӯяд: «Аъмоли ҳаҷ ва умраро барои худои мутаол ба поён расонед». Аз ин ҷост Ҳоҷӣ-академик Б.Ғафуров зимни ин сафари муборак ҳамаи шартҳои асосию муҳими ҳаҷро ба ҷо овард. Аввалан, Каъбаро зиёрат карда ба хондани дуои «Лабайка Оллоҳума лабайк», яъне дуои талбия ҳафт маротиба онро тавоф намуд.

Баъди он, санги сиёҳ, ки онро Ҳаҷаруласвад меноманд, мебӯсад, аз чашмаи Зам-зам оби муқаддас менӯшад ва ҳафт маротиба байни теппакӯҳи Сафо ва Марвро ба хотири он, ки Ҳоҷар-завҷаи Иброҳим алайҳиссалом дар атрофи он ҷойҳо дар ҷустуҷӯи об давутоз намуда буд ва аз рӯи ривоятҳо кӯдак пайдо шуда буд, метозад. Б.Ғафуров дар хонаи худо чун марди поку некхоҳ қадам мегузорад. 

Аксари мо расми дар Каъбатуллоҳ гирифтаи устод Ҳоҷӣ-академикро дар либоси эҳром дидаем. Он рӯзҳои дар либоси эҳром будан Б.Ғафуров худро чун хушбахттарин фард меҳисобид. Ӯ дид, ки ҳамаи эҳромбастагон бародарони моанд ва ваколату намояндагии маънавии моро ба дӯш доранд. 

Сипоси Андропов

Баъди ду-се рӯзи баргаштани Б.Ғафуров аз Маккаю Мадина рӯзе занги утоқи кориаш баланд мешавад. Аён аст, ки занги ҳукуматӣ. Аз он тараф садо меояд, ки ҳозир раиси кумитаи бехатарии давлатӣ (КГБ)-и СССР Ю.В.Андропов дар тамос мешавад. Академик Б.Ғафуров ҳайрон мешавад, ки чӣ гапу чӣ коре бошад, ки худи Раиси амният гап мезадааст? Баъди салому алейк ва ҳолпурсӣ Ю.В.Андропов гуфтааст:

- Офарин Бобоҷон Ғафурович, шумо бо сафари Макка зиёрати худро ҳамчун мусулмон адо карда, бо ин ба мустаҳкамию дӯстии ду давлат мақоми калон гузоштед.

Оре, Б.Ғафуров ҳам сиёсатмадору дипломат, ҳам сарвари хирадманд, ҳам олими нуктадон ва ҳам мусулмони ба имон буд.

 

Усмонҷон Ғаффоров, с.1999

 

 

саҳ 10 аз 69

Китобҳо

Flag Counter