ХАБАРИ ДОҒ
Чоршанбе, Авг 03 2022

      

Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ унвони олии фахрӣ дар давлати шурави барои ххизматҳои барҷаста ва корнамоӣ ба нафъи ҷамъият ва  давлат дода мешуд.Ин унвон ба қарори КИМ  СССР аз 16 апрели соли 1934 таъсис ёфта қаҳрамон бо ордени Ленин медали “Ситодаи тилло” ва Грамотаи Призидиуми Совети Олии СССР сазовор мегашт.Ки маи соли 1973 бо дастурамали он бахзе тағирот ворид шуд.Дар давраи Чанги Бузурги ватании солҳои 1941 1945  бори якум ин унвон ба 3 нафар лётчикҳои қадркунанда М.П.Жуков С .Н Здоровсев ва П.Т  Харитонов 8 июл соли  1941 дар задухурди ҳавоӣ ба душман дар остонаи Ленинград барои ( ҳамлакуни бо самалёт) кардани сомолётҳои гитлерчиён қадр гаштанд.Ҳамаги дар давраи Ҷанги Бузурги Ватани барои нишон додани корнамоии чангӣ зиёда аз 11600 нафар диловарон бо унвони Қаҳрамони Иттифоқи Совети мушарраф гаштаанд.Леётинанти хурд,тоҷикписар Неъмат Қарабоев нахустин қаҳрамони иттифоқи совети аз Осиёи миёна мебошад,ки ин унвонро 21.03.1940 барои нишон додани матонат дар задухӯрди мусаллаҳона миёни Финландия ва СССР сазовор гаштааст.

 СОЛҲОИ 80-УМ

Сарфарозгардонӣ  бо ин унвон то барҳам хурдани давлати шуави то соли 1991 идома кард.Ду тан аз зодагони Тоҷиистон, солҳои 80-ум охирин намояндаҳои бо ин унвон қадр шуда Александр Мираненко ва Наби Акрамов мебошанд.

Сержанти калон Мираненко Александр Грегоревич (1959- 1980) зодаи шаҳри Душанбе барои нишон додани матонат ва қаҳрамонӣ дар иҷрои қарзи интернетсионали дар ҶДА 28.04.1980 (пас аз марг) бо ин унвон сазовор гаштааст.Бо фармони президиуми Советии Олии СССР аз 5. 07.1982 лейтинанти калон Наби Арамов бо унвони қаҳрамони Иттифоқи Совети қард шудааст.

АКТО

Алҳол аз барандагони унвони қаҳрамони Иттифоқи Совети, фарзандони номдори тоҷик Набӣ Акрамов яккау ягона аст,ки дар шаҳри москва умр ба сар мебарад.

Тӯли даҳ сол зиёд дар бораи ин шахсияти таърихӣ дар матбуоти даврӣ қариб, ки маводе интишор нагаштааст  ва насли имрӯза аз мавҷудияти чунин як диловар бехабаранд. Аз ин хотир қарор додем то дар бораи шердили тоҷик сухане чанд гуфта бошем, зеро ӯ фарзанди замони хеш буд ва бо амри ватан адои хизмати ҳарбӣ кардааст. 

Акрамов Набӣ Маҳмудҷонович 17.07.1975 дар  шаҳри Ӯротеппа (ҳозира Истаравашан) дар оилаи низомӣ ба дунё омадааст. Соли 1975 пас аз хатми мактабӣ ошёнаи №57 и шаҳри Душанбе чанде ҳамчун ронанда кор мекунад.

Соли 1976 Набӣ Акрамов ба Омӯзишгоҳи олии командирии умумиҳарбии Аламато ба номи маршал И.С.Конев дохил шуд.

Чоршанбе, Июл 27 2022

 

Аз фаъолияти разведкачии СССР Геворк Вартанян

 «Сталин дар ҳила аз мо ҳилагартар баромад ва ин муҳорибаро бурд»  Уинстон ЧЕРЧИЛЛ, Сарвазири Англия

 Дебоча

Моҳи майи соли равон дар Коммунарка, ҳудуди мактаби ҳамноми қаҳрамон,  дар шаҳри Москваи Федератсияи Россия муҷассамаи барқади разведкачии маъруф, Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ Геворк Вартанян қомат афрошт. Аксар нафарон дар хусуси шахсияти ин қаҳрамон маълумоти кофӣ надоранд. Он бесабаб ҳам нест, зеро танҳо солҳои ахири фурӯпошии Иттиҳоди Шуравӣ аз парвандаи қаҳрамон муҳри комилан махфӣ бардошта шуд. Ва он ҳам танҳо аз як ҳиссаи хидмати «Амир» - Геворк Вартанян дар давраи Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941 – 1945 дар Эрон аст. Боқӣ, фаъолияти иктишофгари машҳур ҳоло ҳам махфист.

 Амалиёт

25 августи соли 1941, неруҳои шуравӣ ва англисҳо амалиёти якҷояи ҳарбӣ гузаронданд. Ду армияи советӣ ба хоки Эрон даромада, музофоти шимолиро ишғол кард, артиши англис аз самти ҷанубӣ – ғарбӣ даромад ва онҳо бе ягон талафот 17 сентябри соли 1941 дар пойтахти Эрон – шаҳри Теҳрон бо ҳам вохӯрданд.

Соли 1942 ду бандари Эронро амрикоиҳо ба даст оварданд.

 Сабаб

Сабабҳои ба Эрон лашкар кашидани иттифоқчиён ба чанд боис буданд:

Якум – ҳукумати Эрон ба Гитлер ҳусни таваҷҷуҳ дошт ва мумкин буд, аз ақибгоҳ ба СССР зарба занад.

Дувум – дар Эрон ҷосусони зиёди фашистон амал мекарданд, ки ин барои СССР хавфи калон дошт.

Савум – Эрон барои интиқоли борҳои ҳарбии амрикоӣ ба СССР кишвари басо қулай буд.

Дере нагузашта Эрон ба иттиҳоди неруҳои зиддифашистӣ ҳамроҳ шуд. Қатъи назар ба ин ҷосусони Канарис ва Шелленберг (Германия) дар ин кишвар фаъол буданд ва муҳорибаи байни ҷосусони мамлакатҳои зиёди ҳавасмад то охири ҷанг идома ёфт.

 Конфронси Теҳрон

Тирамоҳи соли 1943 иттифоқчиён қарор карданд, ки дар Теҳрон конфронси роҳбарони се давлат – СССР, ИМА, Англия – Сталин, Рузвелт ва Черчиллро созмон диҳанд.

Чоршанбе, Июл 20 2022

«Чапаев»

Бо шунидани ин ном (насаб) пеши назар симои баҳодуронаи лашкаркаши советӣ Василий Иванович Чапаев аз филми ҳунарии ҳамном падидор мегардад. Савори аспи бидав, бо шамшери бараҳнаи ялаққосӣ, попохи (телпаки) ятреба, алвонҷхӯрии китфпӯшаки мӯина (накидка) албатта аз хотирҳо зудуда намешавад.

Бо ин номи гӯшнавоз сокинони Иттиҳоди Шуравӣ аз аввали солҳои 30 – юми асри гузашта огаҳии хуб доранд. Ҳарчанд корнамоии Василий Иванович дар солҳои 1914 – 1919 маълуму машҳур гашта бошад ҳам, он танҳо баъд аз ба прокат баромадани филми ҳунарии «Чапаев» (1934) маъруфият касб кард. Ва ин филм солиёни зиёд барои дастгоҳи таблиғотии ҳукумати давр барномаеро мемонд.

Филми ҳунарии «Чапаев» аз рӯзгори давраи ҷангии қаҳрамони ҷанги гражданӣ Василий Иванович Чапаев ҳикоят мекунад. Филми мазкур яке аз филмҳои маъруфу маҳбуб ва бомуваффақияти синамогарони советӣ маҳсуб меёбад (1917 – 1991). Ва он дар тарбияи ватандӯстонаи чандин насли советӣ нақши созгор бозид.

Ин филмро бори нахуст ахири солҳои 60 – уми асри гузашта, дар «кинотеатри» деҳа, пушти девори оҳакбастаи мактаб, болои хоки гарми тобистон нишаста, бо завқ чандин маротиба тамошо кардаем. Аз хурд то бузург, марду зан ин филмро борҳо тамошо кардаву аз марги фармондеҳи маҳбуб сахт андуҳгин гаштаву ашк ҳам рехтаанд.

Бо сипарӣ шудани 88 сол аз рӯзи нахустнамоиши филми ҳунарии «Чапаев», ин филм маҳбубияти худро гум накардааст. Бо шунидани ин ном дар лабони дилхоҳ ҳаводори синамои ватанӣ табассум гул мекунад. Дар байни халқ латифаҳои зиёде дар бораи қаҳрамонони асосии ин филм – Чапаев, Анна, Петка ва Фурманов дар чархишанд. Сар аз соли 1934 аз ҷониби ҳаводорон латифаву хушгӯиҳо гирдоварӣ мешаванд. Имрӯзҳо ҳам эҷоди латифаҳо дар бораи Чапаев ва ҳамсафонаш идома доранд.

Филми ҳунарии «Чапаев» (93 дақиқа) аз рӯи асари адиби маъруфи советӣ Дмитрий Фурманов, режиссёрон – бародарон Василевҳо, муаллифони сенария Георгий Василев ва Сергей Василев рӯи навор омадааст.

Чоршанбе, Июл 13 2022

 

Казак Яров

Баъди ғалабаи инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсис ёфтани Ҷумҳурии автономии Тоҷикистон дар ҳайати РСС Ӯзбекистон дар ҳудуди Тоҷикистони имрӯза то нимаи солҳои 30 – юм ҳаракатҳои босмачигарӣ идома кард. Задухӯрдҳои хунин байни ҳукумати нав ва боқимондаҳои босмачиён аслан дар ҷануби кишвар ва навоҳии сарҳадӣ бо Афғонистон доман густурда буд.

Дар давраи ҳукумати пешин сари мавзӯи ҳуҷуми аскарони сурх ва амалиётҳои ҷангӣ дар ҳудуди давлати ҳамҷавор сухан нашнидаву нахонда будем. Дар китобҳои дарсии мактаби миёна низ аз ин боб маълумоте ба назар намерасид. Танҳо дар суҳбати нафарони солдидаи он замон (солҳои 60 – 70 уми асри гузашта) гоҳе мешунидем, ки армияи сурх дар он сӯи сарҳади давлатӣ низ амалиёт гузаронидааст. Боқӣ ҳич…

Боре дигар, 20 сол қабл, ҳангоми таҳияи (варианти 1 – уми) китоби «Данғара» (соли 2002) бо бархӯрд бо ҳаёту рӯзгори яке аз мубризони роҳи озодӣ, инқилобчии матин, ходими давлатӣ Қазоқ Ёров (дар паспорт Яров Казак), собиқ раиси комиҷроияи ноҳияи Данғара бобати мавзӯи болозикр огаҳӣ ёфтам. Айни авҷи задухӯрдҳои тарафайн дар кишвар бо роҳбарии лашкаркаши маъруф Будёний, ба тахмин нимаи солҳои 20 – уми асри гузашта, воқеан аскарони сурх дар он сӯи рӯди Ому бар зидди босмачиҳо размида будаанд. Аммо аз ин боб асноди хаттӣ муҳайё нагашт.

Солҳои охир дар расонаҳои Россия дар ин мавзуъ мақолаҳо расонаӣ шуниданд. Соли 2018 китоби «Разведка: ҷосусҳо, муҳорибаҳо, суиқасд» (Душанбе, «Шарқи озод», тарҷумон Қурбон Мадалиев) ба табъ расид. Дар маҷмуаи таҳти назар, дар бораи дар он сӯи рӯди Ому гузарондани амалиёти ҷангӣ бар зидди дастаҳои зиёди афғонӣ ва босмачиёни «худӣ» маводи ҷолибе бо номи «Ҳалокати Лоуренси шуравӣ» ҳаққонияти гуфтаҳои болоро ёфтам. Аз он хусус, ки аскари ҷавони тоҷик Яров Казак дар он амалиёт иштирок дошт ва ё на сухане набуд, ва аз ин боб то кунун маълумоти хаттие рӯи даст надорем.

 

Дастаи 2 ҳазорнафара

Сари мақсад меоем, 15 аперели 1929 сарҳади шуравию афғонро дастаи 2 ҳазорнафараи саворони либоси низомии афғонӣ дар бари ба назар аҷоибу ғароибе убур кард.

Чоршанбе, Июн 29 2022

 

МӮСОЕВ АБДУЛЛО

(25.2.1922 - 6.12.2002)

Дорандаи се дараҷаи ордени Шараф (1944, 1945, 1946).

Дар деҳаи Саричашмаи ноҳияи Москва (ҳозира Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ) - и собиқ вилояти Кӯлоб, дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик. Синфи 7 - ро соли 1943 тамом карда. Дар колхоз сардори звено, баъд ёрдамчии сардори шуъбаи 2 - юми Комиссариати ҳарбии ноҳияи Шурообод буд.

Дар ибтидо ду бародараш Муродалӣ ва Алӣ дар ҷабҳа бар зидди фашистон меҷангиданд. Абдулло низ чанд маротиб ба комиссариати ҳарбӣ муроҷиат намуд то ӯро ба ҷабҳа фиристанд, аммо ҳар дафъа ҷавоби рад мегирифт. Ниҳоят ба раиси комиҷроияи ноҳия Бобо Носиров арз бурд. Раис ваъда дод, ёрдам мекунем.

15 сентябри соли 1943 Абдулло, фарзанди сеюми амаки Мусои 80 - соларо ба хизмат хонданд. Баъди чанде вай аллакай дар муҳорибаҳо бо фашистон дастбагиребон шуд. Фарзанди шуҷои Ватан дар озод намудани шаҳрҳои Витебск, Бендера, Смоленск, Кенигсберг, Варшава ва штурми Берлин ширкат намуд. Бахусус дар озод намудани сарзамини Полша ва штурми Берлин ҷасорат нишон дод.

Ефрейтор Мӯсоев Абдулло, мергани ротаи 2 - юми тирандозии полки 515 - уми тирандоз дар муҳорибаҳои шадиди маҳали Свинажинаи ноҳияи Турийск, вилояти Волинск моҳи апрели соли 1944 диловарона размида, шахсан 7 аскари душманро ба ҳалокат расонд. Барои ин корнамоӣ, бо фармони командири полки 515 - уми тирандози армияи 69 - уми фронти 1 - уми Белоруссия аз 28 июли соли 1944 Мӯсоев Абдулло бо медали «Барои ҷасорат» мукофотонда мешавад. Дар рафти муҳорибаҳои ин ҷанг тоҷикписар командири расчёти пулемёт, снайпер ва разведкачӣ буд. Баъдан ӯро командири отделения таъин намуданд. Вай бо сарбозони ҷасураш Ямполскийи украин, Николаи рус ва Мамадеви туркман мунтазам ба разведка мерафтанд.

Барои забти соҳили ғарбии дарёи Одер муҳорибаҳои шадид доман густурд. Абдулло бо 2 ҷанговараш супориш гирифт, ки «забон» биёрад. Соати 2 - и шаб, онҳо гаваккашон ба нуқтаи пулемёти душман наздик шуданд.

Чоршанбе, Июн 22 2022

Алоқамандӣ бо ҷадидизм

Бозгашт

Дар замони ҳозира, бавижа тайи ду даҳсолаи охир бо дигар шудани вазъи сиёсӣ дар ақсои олам ва бунёди як зумра ташкилоту созмонҳои ҷамъиятиву сиёсӣ ҳаракатҳои солҳои 20 – уми асри гузашта, таъсиси ҳаракати ҷавонбухориён дар Бухоро пеши назар меорад. Аз ин рӯ, ин раҳ қобили қабул донистем, аз ташкил ёфтани гурӯҳҳои ҷавонбухориён ёд орем. Зеро ба назар он солҳо ва имрӯз ҳам ағлаби чунин созмонҳо бо ёрии давлатҳои хориҷии манфиатҷӯ худро ғамхору шоистаи даврон нишон додан мехоҳанд.

 

Тақлид

Ҳаракати ҷавонбухороиёнро аслан иштирокчиёни ҳаракати буржуазӣ – миллатчие, ки дар аморати Бухоро соли 1916 ба вуҷуд омада буд, ташкил медод. Пайдоиши ҷавонбухориён бо ҷадидизм иртибот дорад. Аввалин ҷадидони Бухоро, ки талабагони мадрасаҳо буданд, худро «ҷавонон» ё «ҷавонфикрон», қисми дигарашон дар таъсири ҷавонтуркони Туркия худро ҷавонбухориён унвон мегирифтанд.

То ғалабаи Револютсияи Феврал (1917) дар Россия ҷавонбухориён асосан бо корҳои маърифатӣ шуғл варзида, дар Бухоро ва ҳаволии (гирду атрофи) он мактабҳои усули нав созмон доданд. Зеро ҷадидони Бухоро зидди усули схоластикии таълим дар мадрасаҳо буданд.

 

Тарғиб

Солҳои 1912 – 1913 ҷавонбухориён аввалин газетаи тоҷикии «Бухорои Шариф» ва газетаи ӯзбекии «Тӯрон» - ро ба табъ расонданд. Як гурӯҳ ҷавонбухориён аз ҷавонтуркони Туркия ақидаҳои пантуркистиро қабул намуданд. Баъзе муллоён, савдогарон, табибон ва намояндагони дигар табақаҳо низ ба ҷавонбухориён пайвастанд. Ҷавонбухориён аз аввали фаъолияташон ба муқобилати сахти иртиҷоъпарастон (реаксионерони ашадӣ) дучор омада, пинҳонӣ амал мекарданд. Аз ин рӯ, фаъолияти ҷавонбухориён ягона ҳаракати оппозитсионӣ бар зидди сохти амири Бухоро маҳсуб меёфт. Баъди ғалабаи Револютсияи Феврали 1917 савдогарон – роҳбарони ҳаракати ҷавонбухориён фаъолияти маърифатчигиро

  •  << 
  •  < 
  •  1 
  •  2 
  •  3 
  •  4 
  •  5 
  •  6 
  •  7 
  •  8 
  •  9 
  •  10 
  •  > 
  •  >> 
саҳ 1 аз 53

Китобҳо

Flag Counter